Leiðarmerki og öryggi siglinga

Í alþjóðasamþykkt um öryggi mannslífa á hafinu (SOLAS) er kveðið á um að aðildarríki skuli, að því marki sem þau telja framkvæmanlegt og nauðsynlegt, sjá fyrir þeim leiðarmerkjum sem umfang siglingaumferðar og áhætta krefjast. Jafnframt skulu ríkin taka mið af alþjóðlegum tilmælum og leiðbeiningum þegar slík merki eru sett upp.

Alþjóðastofnun um leiðarmerki í siglingum (IALA) varð milliríkjastofnun 22. ágúst 2024. Á fyrsta allsherjarþingi hennar í febrúar 2025 var ákveðið að staðlar, tilmæli og leiðbeiningar eldri samtaka IALA skyldu áfram teljast skjöl stofnunarinnar þar til þau yrðu endurskoðuð eða þeim skipt út.

Löggjöf á Norðurlöndum

Á hinum Norðurlöndunum gilda sérstakar reglur um uppsetningu leiðarmerkja, breytingar á þeim og ábyrgð á rekstri og viðhaldi. Verkaskipting stjórnvalda og annarra aðila er þó mismunandi eftir löndum.

Í Danmörku hefur siglingamálastofnunin, Søfartsstyrelsen, um merkingar helstu siglingaleiða og hefur eftirlit með öðrum leiðarmerkjum. Að jafnaði þarf leyfi stofnunarinnar til að setja upp slík merki og ber sá kostnaðinn sem skapar þörf fyrir þau, sbr. 4.–10. gr. reglugerðar um leiðarmerki (bekendtgørelse om farvandsafmærkning i dansk og grønlandsk afmærkningsområde m.v. (afmærkningsbekendtgørelsen), BEK nr 1466 af 29/06/2021).

Í Finnlandi veitir samgöngu- og fjarskiptastofnunin, Transport- och kommunikationsverket (Traficom), leyfi fyrir siglingaöryggismerkjum og getur krafist úrbóta á þeim. Ábyrgð á uppsetningu sjóumferðarmerkja og ljósmerkja er meðal annars skipt milli þeirra sem annast almennar siglingaleiðir og sveitarfélaga, sbr. 49. og 54. gr. sjóumferðarlaga (sjötrafiklag, 782/2019).

Í Noregi þarf leyfi til að setja upp, breyta eða fjarlægja leiðarmerki og geta stjórnvöld skyldað eigendur mannvirkja til að setja upp og viðhalda slíkum merkjum, sbr. 10. gr. laga um hafnir og siglingaleiðir (lov om havner og farvann (havne- og farvannsloven), LOV-2019-06-21-70). Strandstjórnin, Kystverket, hefur eftirlit með viðhaldi samkvæmt reglugerð um merki á siglingaleiðum og leiðsögubúnað (forskrift om farvannsskilt og navigasjonsinnretninger, FOR-2012-12-19-1329).

Í Svíþjóð sér siglingastofnunin, Sjöfartsverket, um tiltekin leiðarmerki en að jafnaði þarf leyfi samgöngustofnunarinnar, Transportstyrelsen, fyrir öðrum slíkum búnaði. Hún hefur jafnframt eftirlit og getur látið bæta úr ágöllum á kostnað þess sem ber ábyrgð á viðhaldi, sbr. 1.–4. gr. 3. kafla reglugerðar um sjóumferð (sjötrafikförordning, 1986:300).