Evrópska efnahagssvæðið
Bókun 35
Hvar er málið statt?
Fyrsta umræða: þingmenn ræða málið í þingsal áður en nefnd tekur við því.
- Lagt fram
- 1. umræða
- Í nefnd
- 2. umræða
- 3. umræða
- Niðurstaða
Skráning Alþingis: „Í nefnd eftir 1. umræðu.“
Í stuttu máli
Að tryggja fullnægjandi innleiðingu bókunar 35 við EES-samninginn í íslenskan rétt svo að einstaklingar og lögaðilar geti notið réttinda sinna samkvæmt samningnum og Ísland uppfyllt skuldbindingar sínar samkvæmt bókuninni.
Lagt fram af Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra (V), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar.
- Lagt fram
- 22. september 2026
- Tegund
- Stjórnarmál
- Atkvæðagreiðslur með skrá
- 0
- Umræða í þingsal
- 173 ræður · 8 klst. 36 mín
Málið á mannamáli
Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.
Markmiðið
Að tryggja fullnægjandi innleiðingu bókunar 35 við EES-samninginn í íslenskan rétt svo að einstaklingar og lögaðilar geti notið réttinda sinna samkvæmt samningnum og Ísland uppfyllt skuldbindingar sínar samkvæmt bókuninni.
Hvað breytist
Lagt er til að skýra hvaða lagaákvæði skuli gilda þegar íslensk lög stangast á við reglur sem hafa verið teknar upp í íslenskan rétt samkvæmt EES-samningnum. Ef ekki er hægt að samræma ákvæðin með túlkun skal það ákvæði sem innleiðir EES-regluna ganga framar, enda sé það skýrt og óskilyrt og EES-skuldbindingin réttilega innleidd. Alþingi gæti þó ákveðið sérstaklega að önnur regla gildi. Breytingunni er ætlað að auðvelda einstaklingum og lögaðilum að byggja rétt sinn á ákvæðum sem innleiða EES-reglur.
Jafnframt er lagt til að stjórnvaldsfyrirmæli sem innleiða EES-reglur gangi framar öðrum ósamrýmanlegum stjórnvaldsfyrirmælum. Þau myndu þó ekki sjálfkrafa ganga framar almennum lögum. Breytingin hefði ekki áhrif á stöðu stjórnarskrárinnar og fæli ekki í sér að ósamrýmanleg lög féllu úr gildi.
Lög sem breytast
Kostnaður fyrir ríkið
Ekki er gert ráð fyrir áhrifum á ríkissjóð.
Meira úr samantektinni
Löggjöf í öðrum EFTA-ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu
Í Noregi er kveðið á um forgang EES-reglna í 2. gr. laga um framkvæmd EES-samningsins (lov om gjennomføring i norsk rett av hoveddelen i avtale om Det europeiske økonomiske samarbeidsområde (EØS) m.v. (EØS-loven), LOV-1992-11-27-109). Samkvæmt ákvæðinu ganga lagaákvæði sem uppfylla skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum framar öðrum lagaákvæðum ef þau stangast á. Reglugerðir sem uppfylla slíkar skuldbindingar ganga jafnframt framar öðrum reglugerðum.
Í Liechtenstein byggist forgangur EES-réttar hins vegar á dómaframkvæmd stjórnlagadómstóls landsins (Staatsgerichtshof). Dómstóllinn hefur lagt til grundvallar að EES-reglur gangi að jafnaði framar ósamrýmanlegum innlendum lögum. Sá forgangur er þó takmarkaður við að ekki sé gengið gegn grundvallarreglum stjórnarskrárinnar eða kjarna þeirra réttinda sem hún verndar (Staatsgerichtshof, StGH 1998/61).
Afstaða þingflokkanna
Þorgerður Katrín GunnarsdóttirViðreisnutanríkisráðherra
Framsögumaður nefndar: Dagbjört Hákonardóttir
Engin atkvæðagreiðsla með skráðum atkvæðum hefur farið fram um málið; ákvarðanir hingað til voru teknar með yfirlýsingu forseta án þess að atkvæði einstakra þingmanna væru skráð.
„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.
Af hverju skiptir þetta máli?
Svið sem Alþingi flokkar málið undir. Smelltu til að sjá önnur mál á sama sviði.
- Nefndin sem fjallar um málið
- Utanríkismálanefnd
- sendi 1 umsagnabeiðnir · frestur 23. okt. 2026
- Sendu inn umsögn eða erindi
- 12 aðilar
- Haukur Logi Karlsson, Dóra Sif Tynes, Evrópuhreyfingin, félagasamtök, Gunnar Ármannsson, Elinóra Inga Sigurðardóttir o.fl. · allar umsagnir
- Umræða í þingsal
- 8 klst. 36 mín · 173 ræður
- 20 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
- Kostnaður fyrir ríkissjóð
- Ekki er gert ráð fyrir áhrifum á ríkissjóð.
- úr samantekt Alþingis
Allt um málið
Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.
Ferill málsins
Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.
- Þingskjal
- UmræðaUmræða 1173 ræður · 8 klst. 36 mín
- Atkvæðagreiðsla· yfirlýsing forseta/mál gengur
- Atkvæðagreiðsla· yfirlýsing forseta/mál gengur
- UmsagnirUmsagnabeiðnir sendar, frestur 2026-10-231 beiðnir um umsögn
Þingskjöl
Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.
Allar atkvæðagreiðslur
Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.
- yfirlýsing forseta/mál gengur6. október 2026 kl. 23:16Frumvarp gengur til 2. umræðuEngin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
- yfirlýsing forseta/mál gengur→ utanríkismálanefnd6. október 2026 kl. 23:16Frumvarp gengur til nefndarEngin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
Hverjir tóku til máls
- 1. umræða: 173 ræður · 20 ræðumenn · 8 klst. 36 mín
| Þingmaður | Flokkur | Ræður | Ræðutími |
|---|---|---|---|
| Viðreisn | 22 | 1 klst. 6 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 16 | 46 mín | |
| Miðflokkurinn | 16 | 43 mín | |
| Samfylkingin | 17 | 43 mín | |
| Miðflokkurinn | 13 | 40 mín | |
| Miðflokkurinn | 10 | 37 mín | |
| Miðflokkurinn | 6 | 30 mín | |
| Miðflokkurinn | 9 | 29 mín | |
| Miðflokkurinn | 6 | 27 mín | |
| Framsóknarflokkur | 7 | 24 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 7 | 23 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 7 | 22 mín | |
| Samfylkingin | 9 | 22 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 5 | 20 mín | |
| Viðreisn | 5 | 16 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 6 | 12 mín | |
| Flokkur fólksins | 4 | 6 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 4 | 5 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 2 | 4 mín | |
| Sjálfstæðisflokkur | 2 | 2 mín |
Umsagnir og erindi
Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.
Utanríkismálanefnd sendi 1 umsagnabeiðnir 9. okt. 2026, frestur 23. okt. 2026.
| Hver sendi | Tegund | Barst | Skjal |
|---|---|---|---|
| Haukur Logi Karlsson | umsögn | Opna PDF | |
| Dóra Sif Tynes | umsögn | Opna PDF | |
| Evrópuhreyfingin, félagasamtök | umsögn | Opna PDF | |
| Gunnar Ármannsson | umsögn | Opna PDF | |
| Elinóra Inga Sigurðardóttir | umsögn | Opna PDF | |
| Margrét Einarsdóttir | umsögn | Opna PDF | |
| Birgir Örn Steingrímsson | umsögn | Opna PDF | |
| Félag atvinnurekenda og Íslensk-evrópska verslunarráðið | umsögn | Opna PDF | |
| Júlíus Valsson | umsögn | Opna PDF | |
| Kristinn H Þorbergsson | umsögn | Opna PDF | |
| Erna Bjarnadóttir | umsögn | Opna PDF | |
| Alþýðusamband Íslands | umsögn | Opna PDF |
Tengd mál
Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)