Áform um breytingu á lögum um framhaldsskóla (vinnustaðanám, innritun o.fl.)

Það er tímabært að endurskoða lög um framhaldsskóla í ljósi þeirra breytinga sem átt hafa sér stað síðan þau voru samþykkt árið 2008. Þau atriði sem hér eru til umfjöllunar krefjast sérstakrar athygli og vil ég koma eftirfarandi ábendingum á framfæri hvað þau varðar. Vinnustaðanám Þar sem framhaldskólum er ekki heimilt að brautskrá nemendur úr starfsnámi fyrr en að loknu vinnustaðanámi þarf að huga að breytingum á lögum um sveinspróf og en ekki síður reglugerð nr. 698/2009 um framkvæmd sveinsprófa. T.d. gengur ekki að reglugerðin kveði á um að nemendur geti þreytt sveinspróf þó 10% af vinnustaðanámi sé enn ólokið. Í annan stað þyrfti að koma fram í lögum skýr heimild framhaldsskóla til að sveinspróf verði lokamat í skóla fyrir brautskráningu eða skerpa á því að nemendur geti brautskrást frá skóla með sveinspróf. Þar sem sveinspróf er fyrst og fremst námsmat verður að huga að breytingu á 6. gr. reglurgerðar nr. 698/2009 og tryggja að í sveinsprófsnefndum sé einhver fagþekking á námsmati. Breyta þarf lögum um framkvæmd sveinsprófa á þann veg að heimila skólum að framkvæma sveinspróf þar sem tryggja nemendum réttindi á vinnumarkaði við brautskráningu úr skóla. Hlutverk sveinsprófsnefnda þarf að breytast í að verða ráðgefandi við lokamat í skóla þegar um starfsnám er að ræða og í eftirlit með að lokapróf nemenda fyrir brautskráningu standist skoðun og að gæðakröfum sé fullnægt. Skýra þarf heimild skólameistara til að hafna því að nemandi sæki vinnustaðanám t.d. vegna mats kennara/skólameistara um vanhæfi nemandans á að sækja slíkt nám þar sem ekki sé talið líklegt að viðkomandi ljúki náminu. Það er ekki framkvæmanlegt að ætla skólum skilyrðislaust að útvega öllum nemendum, burtséð frá hæfni þeirra og getu, vinnustað til að starfa á og læra. Innritun nemenda í framhaldsskóla Með örri fjölgun íbúa með mismunandi bakgrunn og menningu á Íslandi er mjög mikilvægt að falla ekki í þá gryfju að til verði aðskilnaðarstefna í landinu m.t.t. aðgengi að skólum sem veita nám á framhaldsskólastigi. Eins og raunveruleikinn er núna er hætta á að til verði framhaldsskólar fyrir ákveðna þjóðfélagshópa – forréttindahópa í samfélaginu sem á seinni stigum mun kristallast í mikilli stéttaskiptingu og mismunun þegnanna. Það er mjög mikilvægt að framhaldsskólar endurspegli það samfélag sem mótar Ísland hverju sinni. Viðbrögð við ofbeldismálum Undanfarin misseri hafa skólastjórnendur orðið varir við aukið ofbeldi í skólum, bæði orði og verki. Fer það saman við aukið og grófara ofbeldi í samfélaginu. Ekki nægir að skrifa í lög aukna ábyrgð nemenda því þeir einstaklingar sem eru í greipum ofbeldismenningar láta sér slíkt litlu varða. Mjög mikilvægt er að auka völd skólameistara (valdheimildir) til að grípa inn í atburðarás sem gæti stefnt öryggi nemenda og starfsfólks í hættu. Má þar nefna að gefa skólameistara heimild til að leita í töskum og leita á nemendum ef grunur sé uppi um hættuleg efni eða vopn í fórum nemenda. Einnig setja í lög skýra heimild skólameistara til að víkja nemanda frá skóla tímabundið meðan skoðun á málum hans á sér stað í allt að viku. Einnig verður ávallt að hafa í huga að framhaldsskólar eru mennta- og uppeldisstofnanir sem starfa með það að augnamiði að þroska og mennta ungt fólk. Ber skólum að styðja við alla nemendur í þeirri vegferð.