Beint í efni
Alviti
Þingmál158. þing · 282. mál

Almenn hegningarlög

Vændiskaup

LagafrumvarpLagt fram

Hvar er málið statt?

Lagt framsíðan 29. okt. 2026

Málið hefur verið lagt fram og bíður þess að vera rætt í þingsal.

Allur ferillinn
  1. Lagt fram
  2. 1. umræða
  3. Í nefnd
  4. 2. umræða
  5. 3. umræða
  6. Niðurstaða

Skráning Alþingis: „Bíður 1. umræðu.“

Í stuttu máli

Lagafrumvarp er tillaga að nýjum lögum eða breytingu á lögum. Ef Alþingi samþykkir það verður það að lögum. Málið fjallar um vændiskaup.

Lagt fram af Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra (V), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar.

Lagt fram
29. október 2026
Tegund
Stjórnarmál
Atkvæðagreiðslur með skrá
0
Umræða í þingsal
engin enn

Málið á mannamáli

Einföld útskýring er ekki tilbúin fyrir þetta mál. Þegar samantekt Alþingi eða yfirfarin útskýring Alviti liggur fyrir birtist hún hér.

Hvers konar mál er þetta?

Lagafrumvarp er tillaga að nýjum lögum eða breytingu á lögum. Ef Alþingi samþykkir það verður það að lögum.

Hvar er hægt að lesa meira?

Þingskjalið sjálft, með greinargerð flutningsmanna, er á vef Alþingi: þskj. 315.

Alviti birtir aðeins útskýringar sem hafa verið yfirfarnar. Þangað til eru staðreyndir úr gögnum Alþingis sýndar óbreyttar.

Afstaða þingflokkanna

Lagt fram af
Síðasta atkvæðagreiðsla með skrá

Engin atkvæðagreiðsla með skráðum atkvæðum hefur farið fram um málið.

„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.

Allt um málið

Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.

Áður en málið kom til Alþingis

2 samráðsmál

Ráðuneytið kynnti málið í Samráðsgátt stjórnvalda og almenningi gafst kostur á að senda umsögn, áður en það var lagt fram á Alþingi.

S-118/2026· Áform um lagasetningu· Dómsmálaráðuneytið· Niðurstöður birtar· frestur 7. júl. 2026 – 7. ágú. 2026· 36 umsagnir

Áform um breytingu á vændiskaupaákvæði almennra hegningarlaga

Fyrirhugað er að gera breytingar á 1. og 2. mgr. 206. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að afnema sektir sem viðurlagategund við vændiskaupum.

Skoða í Samráðsgátt
Ferill í Samráðsgátt
  1. Birt í Samráðsgátt (S-118/2026)
  2. Umsagnarfrestur hefst · til 7. ágúst 2026
  3. Umsagnarfresti lýkur · 36 umsagnir bárust
  4. Niðurstöður samráðs birtar
Niðurstöður samráðs (18. september 2026)

Fram komu margvíslegar ábendingar sem tekið var tillit til við undirbúning frumvarpsins eftir því sem tilefni þótti til. Þannig er leitast við að taka mið af sjónarmiðum varðandi hve ólíkum hópum vændiskaupaákvæðinu sé ætlað að vernda, það er þolendum vændismansals, vændisseljendum og þeim sem selja vændi af neyð. Drög að frumvarpi til laga um breytingu á almennum hegningarlögum, nr. 19/1940, með síðari breytingum (vændiskaup) voru birt í samráðsgátt þann 18. september 2026.

Innsendar umsagnir í Samráðsgátt (36)
  • #1Jón Frímann Jónsson
    Eldri lög um bann við kynlífsþjónstu að sænskri fyrirmynd hafa ekki virkað og það hefur eingöngu gerst það sem varað var við þegar þau lög voru sett á sínum tíma. Þá myndu glæpamenn koma inn og taka allt undir sig og færa konur í þrælahald, beita ofbeldi og misnota. Bannstefna eins og þessi virkar ekki, mun aldrei virka og mun eingöngu verða á kostnað þeirra kvenna og karla sem eru í þessu. Þó svo að vinsælt sé hjá vanhæfum stjórnmálamönnum að ýta svona lögum til þess að "vernda konur". Þá gera svona lög allt annað en það. Þessi lög, eins og hefur sannast í Svíþjóð og Noregi hafa komið verst… Lesa alla

    Eldri lög um bann við kynlífsþjónstu að sænskri fyrirmynd hafa ekki virkað og það hefur eingöngu gerst það sem varað var við þegar þau lög voru sett á sínum tíma. Þá myndu glæpamenn koma inn og taka allt undir sig og færa konur í þrælahald, beita ofbeldi og misnota. Bannstefna eins og þessi virkar ekki, mun aldrei virka og mun eingöngu verða á kostnað þeirra kvenna og karla sem eru í þessu. Þó svo að vinsælt sé hjá vanhæfum stjórnmálamönnum að ýta svona lögum til þess að "vernda konur". Þá gera svona lög allt annað en það. Þessi lög, eins og hefur sannast í Svíþjóð og Noregi hafa komið verst niður á konum í kynlífsþjónustu sem konur í efri stéttum þjóðfélagsins líta niður á og hafa því komið svona lögum í gegn í Svíþjóð, Noregi, Íslandi, Frakklandi og mögulega víðar. Þessi bannstefna hefur einnig á sér blæ hægri öfgamanna og fyrirlitningu á konum djúpt undir niðri og það hefur aldrei boðað neitt gott fyrir þjóðfélög þegar lagasetningar eru á þeim grundvelli. Svona bannstefna mun eingöngu ýta undir starfsemi glæpamanna, glæpasamtaka og harðari lög munu engu breyta þar um. Svona lög gera einnig ofbeldisfólki færi á að misnota konur í kynlífsþjónustu og beita ofbeldi sem þessar konur munu síðan ekki þora að tilkynna til lögreglunnar. Þar sem, þrátt fyrir að lögin segi eitt. Þá er konum sem koma fram í þessu refsað með einhverju hætti. Á Íslandi er þetta of frávísun af Schengen svæðinu í nokkur ár eða varanlega ef viðkomandi er frá ríki utan EES/ESB, ef viðkomandi er frá öðru ríki EES/ESB þá er það að jafnan endurkomubann til Íslands í einhver ár, jafnvel varanlega. Í Svíþjóð og Noregi voru konur að missa leiguhúsnæði ef þær svo sem mikið lágu undir grun að vera í kynlífsþjónustu (fréttir fyrir nokkrum árum síðan). Þetta mun einnig gerast á Íslandi á endanum og gera allt saman verra. Eina örugga leiðin í þessu til þess að vernda konur, karla og aðra sem eru í kynlífsþjónustu er að gera þetta löglegt með skilyrðum og meðhöndla þetta þetta eins og hverja aðra vinnu sem er unnin sjálfstætt. Það er eina leiðin til þess að koma í veg fyrir ofbeldi og tryggja öryggi fólks.

  • #2Renata Sara Arnórsdóttir
    Í þessum áformum er viðurkennt að löggjöfin hafi ekki virkað (hún hefur ekki útrýmt fólki í kynlífsvinnu) en samt sem áður er þrjóskast við að halda henni og jafnvel herða hana enn frekar. Núverandi löggjöf hefur ekki minnkað eftirspurn en hún hefur leitt til þess að fólk sem er að selja getur ekki krafist upplýsinga um kaupenda eins og símanúmer eða skilríki sem hægt væri að nýta til að fá upplýsingar um mögulega sögu um ofbeldi eða til þess að hægt sé að kæra kaupenda skildi hann beita ofbeldi. Þvert á móti hefur fólk í kynlífsvinnu fengið sektir fyrir það að auglýsa þjónustuna, laun verið g… Lesa alla

    Í þessum áformum er viðurkennt að löggjöfin hafi ekki virkað (hún hefur ekki útrýmt fólki í kynlífsvinnu) en samt sem áður er þrjóskast við að halda henni og jafnvel herða hana enn frekar. Núverandi löggjöf hefur ekki minnkað eftirspurn en hún hefur leitt til þess að fólk sem er að selja getur ekki krafist upplýsinga um kaupenda eins og símanúmer eða skilríki sem hægt væri að nýta til að fá upplýsingar um mögulega sögu um ofbeldi eða til þess að hægt sé að kæra kaupenda skildi hann beita ofbeldi. Þvert á móti hefur fólk í kynlífsvinnu fengið sektir fyrir það að auglýsa þjónustuna, laun verið gerð upptæk sem “sönnunargögn” eftir tilraun til að leggja fram kæru vegna ofbeldis. Núverandi löggjöf hefur gert það af verkum að vinnan færist í undirheimana þar sem ofbeldi fær að grassera. Það skiptir á endanum ekki máli hver ásetningurinn á bakvið lögin eru þegar framkvæmd þeirra hefur þær afleiðingar sem við sjáum í dag. Ef fólki er annt um þennan jaðarsetta hóp er mikilvægt að líta til mannréttindasamtaka á við Amnesty International, UNAIDS, WHO og fleiri sem kalla eftir fullri afglæpavæðingu. Amnesty hefur einnig gert skýrslu um sænsku leiðina sem heitir “The Human Cost of Crushing the Market” og ég mæli eindregið að fólk kynni sér hana sem og skoði aðferð Belgíu og Nýja Sjálands við afglæpavæðingu.

  • #3Trans Ísland, félag trans fólks á Íslandi

    Meðfylgjandi er umsögn Trans Íslands, félags trans fólks á Íslandi, um áformin.

  • #4Maja Íris Biskup

    Protect the survivors and sex workers!

  • #5Jóhann Kristian Jóhannsson

    Í mínu nærumhverfi eru þolendur vændis sem mér þykir vænt um og ég hef átt djúpar vináttur við kynlífsverkafólk allstaðar að. Þess vegna bið ég dómsmálaráðherra að fjarlægja 1. málsgrein úr lagabreytingartillögu sinni á 206. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Umsagnir eru birtar eins og Samráðsgáttin birtir þær, með nafni sendanda. Umsagnir sem sendandi óskaði að yrðu ekki birtar eru ekki hér. Heimild: Samráðsgátt stjórnvalda.

S-177/2026· Drög að frumvarpi til laga· Dómsmálaráðuneytið· Niðurstöður í vinnslu· frestur 18. sep. 2026 – 2. okt. 2026· 11 umsagnir

Drög að frumvarpi til breytinga á vændiskaupaákvæði almennra hegningarlaga

Dómsmálaráðuneytið kynnir til umsagnar drög að frumvarpi til laga um breytingu á almennum hegningarlögum (vændiskaup).

Skoða í Samráðsgátt
Ferill í Samráðsgátt
  1. Birt í Samráðsgátt (S-177/2026)
  2. Umsagnarfrestur hefst · til 2. október 2026
  3. Umsagnarfresti lýkur · 11 umsagnir bárust
Innsendar umsagnir í Samráðsgátt (11)
  • #1Renata Sara Arnórsdóttir
    Ég vil benda á skaðsemi þess að glæpavæða kaupendur kynlífsþjónustu/vændis samkvæmt gögnum alþjóðlegra mannréttindastofnana og reynslu seljanda í þeim löndum sem hafa innleitt svokölluðu sænsku leiðina. Ef markmið þessara breytinga á hegningarlögum er að gera konur og aðra jaðarsetta samfélagshópa útsettari fyrir ofbeldi, færa starfsemina lengra í undirheimana, auka fjárhagslega neyð og skapa meiri hræðslu við lögreglu þá verður því markmiði náð. Einnig vil ég nefna að það er ekkert sem heitir “barna vændi” því það er undantekningalaust barnamisnotkun og mansal rétt eins og “barna klám” eða “h… Lesa alla

    Ég vil benda á skaðsemi þess að glæpavæða kaupendur kynlífsþjónustu/vændis samkvæmt gögnum alþjóðlegra mannréttindastofnana og reynslu seljanda í þeim löndum sem hafa innleitt svokölluðu sænsku leiðina. Ef markmið þessara breytinga á hegningarlögum er að gera konur og aðra jaðarsetta samfélagshópa útsettari fyrir ofbeldi, færa starfsemina lengra í undirheimana, auka fjárhagslega neyð og skapa meiri hræðslu við lögreglu þá verður því markmiði náð. Einnig vil ég nefna að það er ekkert sem heitir “barna vændi” því það er undantekningalaust barnamisnotkun og mansal rétt eins og “barna klám” eða “hefndar klám” er ekki viðeigandi orðalag yfir stafrænt ofbeldi. Þeir sem borga til þess að nýðast og misnota börn eiga því að sjálfsögðu að vera glæpavæddir og mætti jafnvel setja þá aðila á skrá fyrir barnanýðingar. Að lokum vil ég mæla með bók þar sem við höfum öll gott af því að heyra raddir þeirra sem við viljum hjálpa: Not Your Rescue Project: Migrant Sex Workers Fighting for Justice eftir Chanelle Gallant og Elene Lam. Revolting Prostitutes: The Fight for Sex Workers’ Rights eftir Juno Mac og Molly Smith.

  • #2Jón Frímann Jónsson

    Þessi lög hafa ekki virkað og koma ekki til með að virka. Eina leiðin til þess að tryggja réttindi og heilsu kvenna og karla í þessu er að afglæpavæða kynlífsþjónustu og allt henni tengt. Þannig er hægt að tryggja mannréttindi allra sem að þessu koma. Þá er einnig hægt að koma í veg fyrir glæpi, mansal og annað ólögmæt, misnotkun og ofbeldi. Að gera kynlífsþjónustu að glæp hefur aðeins aukið ofbeldi og þá sérstaklega gegn konum síðan þetta var fært í lög. Það mun ekkert breytast ef þessari ógæfu stefnu verður haldið áfram á Íslandi.

  • #3Mannréttindastofnun Íslands

    Umsögn Mannréttindastofnunar Íslands um drög að frumvarpi til breytinga á vændisákvæði almennra hegningarlaga

  • #4Landssamtökin Þroskahjálp

    Meðfylgjandi er umsögn Landssamtakanna Þroskahjálpar

  • #5Stop the Traffik Iceland

    Meðfylgjandi er umsögn Stop the Traffik: Iceland.

Umsagnir eru birtar eins og Samráðsgáttin birtir þær, með nafni sendanda. Umsagnir sem sendandi óskaði að yrðu ekki birtar eru ekki hér. Heimild: Samráðsgátt stjórnvalda.

Samráðsgátt og Alþingi nota hvort sitt númerakerfi: S-númer í gáttinni er ekki málsnúmer á Alþingi. Alviti tengir samráðsmál við þingmál eftir ráðuneyti, tegund máls, tímasetningu og orðalagi.

Ferill málsins

Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.

  1. Þingskjal

Þingskjöl

1 skjal

Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.

Þskj.TegundÚtbýttFlutningsmennSkjal
315Stjórnarfrumvarp29. okt. 2026Þorbjörg Sigríður GunnlaugsdóttirLesaPDF

Allar atkvæðagreiðslur

0 alls · 0 með atkvæðaskrá

Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.

Engar atkvæðagreiðslur hafa farið fram um málið.

Hverjir tóku til máls

Engar ræður hafa verið fluttar um málið.

Umsagnir og erindi

Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.

Engar umsagnir hafa borist.

Tengd mál

Engin tengd mál skráð.

Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)

Hjálpaðu okkur að bæta Alviti

Fannstu villu, rangar upplýsingar eða eitthvað sem mætti vera betra? Sendu okkur ábendingu.

Bæta við mynd

Þú getur sent skjáskot sem sýnir vandamálið.

Ef þú vilt að við getum haft samband við þig.

Netfangið er aðeins notað til að svara þér um þessa ábendingu. Það er ekki birt og ekki sett á neinn póstlista. Með ábendingunni fylgir slóð síðunnar sem þú ert á og stærð gluggans.