Höfundalög

Í rannsókn Hugverkastofu Evrópusambandsins (EUIPO), sem birt var í nóvember 2024, kemur fram að árið 2023 hafi hver netnotandi á aldrinum 15–74 ára í ríkjum Evrópusambandsins að meðaltali sótt í ólöglega miðlað efni á netinu um tíu sinnum í mánuði. Í um helmingi tilvika var um sjónvarpsefni að ræða. Sama ár fjölgaði heimsóknum á vefsíður þar sem hægt er að gerast áskrifandi að ólöglegri netsjónvarpsþjónustu (IPTV) um 10%. Sú tala nær þó aðeins til heimsókna á áskriftarsíðurnar en segir ekkert um hversu mikið var horft á efnið.

Löggjöf á Norðurlöndum

Í Danmörku og Svíþjóð geta sérstaklega alvarleg höfundaréttarbrot varðað allt að sex ára fangelsi. Samkvæmt 76. gr. dönsku höfundalaganna (bekendtgørelse af lov om ophavsret (ophavsretsloven), LBK nr 1093 af 20/08/2023) varða höfundaréttarbrot að jafnaði sektum. Séu tiltekin brot framin af ásetningi og við þyngjandi aðstæður getur refsingin þó orðið allt að eins árs og sex mánaða fangelsi. Séu brot sérstaklega stórfelld og framin í því skyni að afla sér eða öðrum ólögmæts ávinnings eða við aðrar sérstaklega þyngjandi aðstæður getur refsingin orðið allt að sex ára fangelsi, sbr. 299. gr. b hegningarlaga (bekendtgørelse af straffeloven (straffeloven), LBK nr 1294 af 07/11/2025). Í Svíþjóð varða höfundaréttarbrot sektum eða fangelsi allt að tveimur árum en fyrir stórfelld ásetningsbrot er kveðið á um fangelsi frá sex mánuðum til sex ára, sbr. 53. gr. laga um höfundarétt að bókmenntum og listaverkum (lag om upphovsrätt till litterära och konstnärliga verk, 1960:729).

Í Noregi varða brot gegn lögum um höfundarétt að hugverkum o.fl. (lov om opphavsrett til åndsverk mv. (åndsverkloven), LOV-2018-06-15-40) sektum eða fangelsi allt að einu ári, sbr. 79. gr., en sektum eða fangelsi allt að þremur árum ef brot telst stórfellt, sbr. 80. gr. Í Finnlandi varða tiltekin höfundaréttarbrot sektum samkvæmt 56. gr. a höfundalaga (upphovsrättslag, 404/1961). Samkvæmt 1. gr. 49. kafla hegningarlaga (strafflag, 39/1889) geta brot hins vegar varðað allt að tveggja ára fangelsi. Það á meðal annars við um brot sem framin eru með notkun tölvuneta eða upplýsingakerfa, enda séu þau í báðum tilvikum til þess fallin að valda rétthafa verulegu tjóni eða óhagræði.

Sex ára hámarksrefsingin sem lögð er til í frumvarpinu er því sú sama og gildir fyrir sérstaklega alvarleg höfundaréttarbrot í Danmörku og Svíþjóð, þótt skilyrðin séu ólík. Í frumvarpinu er jafnframt gert ráð fyrir að ítrekuð brot geti fallið undir þyngri refsiramma þótt þau teljist ekki stórfelld en sambærilegt ákvæði er ekki að finna í þeim norrænu refsiákvæðum sem hér eru borin saman.