Nefndarsvið Alþingis
EFNI: Umsögn frá Myndstef vegna frumvarps til laga um sameiginlega umsýslu höfundaréttar (í vinnslu) dags. 25. febrúar 2019.
Myndstef hefur fengið til umsagnar frá Menntamálaráðuneytinu frumvarp um sameiginlega umsýslu höfundaréttar. Frumvarpið er í vinnslu, og er dagsett 25. febrúar 2019. Tilgangur frumvarpsins er að innleiða tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2015/26/ESB.
Myndstef fagnar ofangreindu frumvarpi, og þeim skrefum er frumvarpið fer í að setja skýrari reglur og viðmið um skyldur og réttindi sameiginlegra umsýslustofnanna, ríkari ábyrgðarskyldur og… Lesa alla
Nefndarsvið Alþingis
EFNI: Umsögn frá Myndstef vegna frumvarps til laga um sameiginlega umsýslu höfundaréttar (í vinnslu) dags. 25. febrúar 2019.
Myndstef hefur fengið til umsagnar frá Menntamálaráðuneytinu frumvarp um sameiginlega umsýslu höfundaréttar. Frumvarpið er í vinnslu, og er dagsett 25. febrúar 2019. Tilgangur frumvarpsins er að innleiða tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2015/26/ESB.
Myndstef fagnar ofangreindu frumvarpi, og þeim skrefum er frumvarpið fer í að setja skýrari reglur og viðmið um skyldur og réttindi sameiginlegra umsýslustofnanna, ríkari ábyrgðarskyldur og kröfur er varða fjárhagsstjórn og skýrslugjöf, og skýrari reglur um gagnsæi. Myndstef fagnar því frelsi sem rétthöfum er gefið með frumvarpinu, sem og ríkara aðgang rétthafa að ákvarðanatökum og leiðum að jafnræði og sanngirni. Er frumvarp þetta í takt við tíðarandann og framþróun höfundaréttar á Íslandi, réttindavörslu höfunda og dreifingu menningar og lista almennt.
Myndstef hefur nokkrar spurningar varðandi framkvæmd og/eða nánari útfærslu á einstökum ákvæðum lagafrumvarpsins. Þær eru eftirfarandi:
1. Aðildarskrá
Myndstef setur spurningu við 4. mgr. 4. gr. frumvarpsins, sem kveður á um að umsýslustofnun skuli halda skrá yfir félagsaðila sína og uppfæra þá skrá. Ekki er ljóst af ákvæðinu hvort skrá þessi þurfi að vera opinber eður ei (eins og t.d. aðgengileg á heimsíðu stofnunar). Myndstef uppfærir félagaskrá sína árlega fyrir aðalfund ár hvert, en um það bil 2500 félagar eru í Myndstef. Hingað til hefur þessi félagaskrá verið einungis aðgengileg á skrifstofu Myndstefs á skrifstofutíma, enda hefur hún að geyma persónuupplýsingar. Aðildarfélög Myndstef bera einnig skyldu til að skila uppfærðum félagaskráum til Myndstefs fyrir aðalfund ár hvert (fyrir 1. mars ár hvert, nánar tiltekið). Að lokum hefur heimasíða Myndstef einnig að geyma upplýsingar um það hvert skuli leita ef spurningar vakna um aðild, og er þeim fyrirspurnum svarað eins fljótt og hægt er. Myndstef telur að með þessum aðgerðum sé félagaskrá samtakanna nægilega aðgengileg og uppfærð.
2. Eftirlit
Í 3. mgr. 8. gr. frumvarpsins er kveðið á um að hver sá sem gegnir eftirlitshlutverki skuli leggja fram árlegt yfirlit um hagsmunaárekstra. Sú eining sem gegnir eftirlitshlutverki Myndstefs samanstendur af 19 fulltrúum, og nær yfir flest fagsvið innan sjónlista. Aðilar þessir sinna eftirlitsskyldu sinni fyrir hönd sinnar fagstéttar, einungis með hugsjón að leiðarljósi og án endurgreiðslu eða launa. Myndstef verður að gera athugasemd við þessa skyldu þar sem hún telst of íþyngjandi í þessu samhengi. Leggur Myndstef til að hver eftirlitsaðili þurfi að skila inn ofangreindu yfirliti einu sinni, eða þegar viðkomandi tekur við stöðu sinni, og þurfi svo að tilkynna það munnlega eða skriflega á aðalfundi ár hvert ef þessar upplýsingar hafa eitthvað breyst.
3. Úrskurður deilumála, sbr. VII. kafla frumvarpsins
Myndstef setur athugasemd við skort á þeim leiðum til handa rétthöfum, notendum og umsýslustofnun til að öðlast skjótvirka og sanngjarna úrlausn mála sinna, óháð dómstólum. Skortur á úrlausnum hvað varðar höfundaréttarmál almennt - innheimta fylgiréttar, innheimta höfundagreiðslna vegna einstaka notkunar annars vegar og vegna notkunar byggða á samningskvöð hins vegar, sem og fullnusta réttinda, úrræði við vanefndum og deilumál vegna fjárhæða þóknunar eru oft erfið úrlausnar, bæði fyrir umsýslustofnanir, notendur og höfunda. Að auki grefur þessi skortur á úrræðum undir starfsemi umsýslustofnana og einnig undan reglum og lögum. Ef úrræði eru ekki sanngjörn og jafnvel eru ekki fyrir hendi missa lagaákvæði eða reglur þunga sinn og tilgang. Starfsemi Myndstefs byggir á íslenskum höfundalögum nær eingöngu, og ef upp kemur ágreiningur „festist“ mál gjarnan því óljóst er um úrræði eða hvaða tækjum eða leiðum ætti að beita til að fá úrlausn mála. Dómstólaleiðin er að sjálfsögðu fær, en hún er löng og ströng og virkar hamlandi. Notendur kjósa jafnvel fremur að sleppa því að nota myndverk en að reyna að semja um notin. Stundum hefur Myndstef sett ákvæði um úrlausn ágreiningsmála í samninga við stórnotendur, og sniðið þau ákvæði að hverjum og einum notenda, enda jafnvel ljóst að úrlausn slíkra mála verði mun betur fengin með framlagi sérfræðinga, höfunda og listamanna, sem og leikmanna og lögfræðinga í höfundarétti, en fyrir dómstólum. Eins hefur slíkur varnagli í samningum virkað sem hvatning til samningsgerðar fyrir notendur, að það sé hægt að leggja ágreiningsmál fyrir óháða sérfræðinga, sem láta sér málið varða. Eflaust væri betra að víkka enn hlutverk úrskurðarnefndar þeirra sem er nú þegar í lögum og getið er um í 57. gr. höfundalaga, til að tryggja að rétthafar hljóti svipaða málsmeðferð og til að tryggja traust rétthafa og notenda enn meir, amk í sérstökum málum.
Reykjavík, 7. mars 2019
Virðingarfyllst,
Myndstef
