Drög að frumvarpi til laga um kynrænt sjálfræði
Í frumvarpinu er komið til móts við ný og breytt viðhorf til opinberrar skráningar kyns og stuðlað að réttarbótum trans og intersex einstaklinga. Lagt er til að kveðið verði á um rétt einstaklinga til þess að skilgreina sjálfir kyn sitt og miða þannig að því að tryggja að kynvitund þeirra njóti viðurkenningar.
Ferill í Samráðsgátt
- Birt í Samráðsgátt (S-42/2019)
- Umsagnarfrestur hefst · til 18. febrúar 2019
- Umsagnarfresti lýkur · 32 umsagnir bárust
- Niðurstöður samráðs birtar
Niðurstöður samráðs (22. mars 2019)
Umsagnirnar voru almennt afar jákvæðar og fjölmargir aðilar fögnuðu framlagningu þess og töldu það tvímælalaust fela í sér miklar réttarbót fyrir trans og intersex fólk. Ýmsir aðilar gerðu þó athugasemdir við að í frumvarpinu væri ekki fjallað um breytingar á kyneinkennum barna sem fæðast með ódæmigerð kyneinkenni. Þeirra á meðal voru Samtökin ˈ78, félögin Trans Ísland og Intersex Ísland, umboðsmaður barna, UNICEF, Amnesty International og Barnaheill. Var á það bent að í þessu fælist ósamræmi þar sem eitt af markmiðum frumvarpsins væri að tryggja rétt einstaklinga til líkamlegrar friðhelgi en það ætti þó einungis við um einstaklinga 16 ára og eldri. Eins og fram kemur í frumvarpinu var það ætlunin að frumvarpið hefði að geyma grein sem fjallaði um breytingar á kyneinkennum barna sem fæðast með ódæmigerð kyneinkenni. Ekki náðist samkomulag innan hópsins sem samdi frumvarpsdrögin um framsetningu og efni þeirrar greinar og var jafnframt mat sérfræðinga að ýmis atriði í því sambandi þyrfti að gaumgæfa betur. Var því ákvörðun ráðuneytisins að leggja frumvarpið fram án greinar um þetta efni en kveða á um skipun starfshóps sem hefði meðal annars það verkefni að gera tillögu um slíka grein. Samtökin ˈ78 og félögin Trans Ísland og Intersex Ísland voru samstíga í umsögnum sínum og settu, auk athugasemda um ofangreint atriði, fram ábendingar varðandi takmörkun á heimild til að breyta skráningu kyns, sbr. 7. gr. frumvarpsins, um hæfisskilyrði lögfræðings sérfræðinefndar skv. 9. gr. og skipan starfshóps samkvæmt ákvæði til bráðabirgða. Einnig lögðust þessi félög gegn því að teymi Landspítala og BUGL, sbr. 12. og 13. gr., yrðu kennd við kynósamræmi og töldu að fremur ætti að nota orðið kynvitund, enda væri það hlutlaust, lýsandi, ólíklegt til að úreldast og feli ekki í sér tiltekna sjúkdómsgreiningu. Farið hefur verið að flestum tillögum félaganna.
Innsendar umsagnir í Samráðsgátt (32)
- #1Birna Björg Guðmundsdóttir
Mikið er gott að þetta frumvarp sé að líta dagsins ljós og getur hjálpað okkur foreldrum Transbarns að breyta nafninu. Það er mjög erfitt að fara til læknis, apótek og aðra staði þar sem nafnið kemur fyrir og þurfa að heyra nafnið sem er ekki lengur í notkun. Það tekur líka á fyrir barnið þar sem því líður mjög illa að heyra hitt nafnið og að við foreldrarnir þurfum ítrekað að leiðrétta fólk.
- #2Dagný Sjöfn Guðmundsdóttir
Ég styð þétta frumvarp
- #3Björn Bergmann Þorvaldsson
Ég velti því fyrir mér hvaða tilgangi kynskráning hafi ef hver og einn ræður því sjálfur hvað er skráð í opinber gögn. Ég legg því til að skráningin verði felld niður.
- #4Sandra Tryggvadóttir
Þetta er frábær tillaga og mikil réttindabót fyrir einstaklinga hverrar kynvitund er í ósamræmi við líffræðilegt kyn. Það hlýtur þó í einhverum tilfellum að skipta máli hvert líffræðilegt kyn einstaklinga er, þ.e. í heilbrigðistengdum aðstæðum, enda koma einkenni sjúkdóma oft ólíkt fram í konum en körlum og sumir sjúkdómar eru algengari í öðru kyninu en hinu. Ég legg því til að allir séu skráðir áfram út frá líffræðilegu kyni og verði þá intersex bætt við listann svo kynin verði þrjú. Ég legg líka til að AUK líffræðilegs kyns verði skráð á skírteini og skilríki kynvitund og geti einstaklingar… Lesa alla
Þetta er frábær tillaga og mikil réttindabót fyrir einstaklinga hverrar kynvitund er í ósamræmi við líffræðilegt kyn. Það hlýtur þó í einhverum tilfellum að skipta máli hvert líffræðilegt kyn einstaklinga er, þ.e. í heilbrigðistengdum aðstæðum, enda koma einkenni sjúkdóma oft ólíkt fram í konum en körlum og sumir sjúkdómar eru algengari í öðru kyninu en hinu. Ég legg því til að allir séu skráðir áfram út frá líffræðilegu kyni og verði þá intersex bætt við listann svo kynin verði þrjú. Ég legg líka til að AUK líffræðilegs kyns verði skráð á skírteini og skilríki kynvitund og geti einstaklingar breytt kynvitundinni einu sinni og fái þá öll þau réttindi og megi bera nafn sem samræmist kynvitund sinni. Farið væri þá eftir kynvitund alla jafna en í heilbrigðiskerfinu væri einnig tekið tillit til líffræðilegs kyns viðkomandi þegar við á.
- #5Jón Gísli Björgvinsson
Þetta er góð byrjun, og löngu kominn tími til! Gerum þetta, og svo meira.
Umsagnir eru birtar eins og Samráðsgáttin birtir þær, með nafni sendanda. Umsagnir sem sendandi óskaði að yrðu ekki birtar eru ekki hér. Heimild: Samráðsgátt stjórnvalda.