Beint í efni
Alviti
Þingmál149. þing · 493. mál

Stjórnsýslulög

Tjáningarfrelsi og þagnarskylda

Hvar er málið statt?

Samþykktsíðan 11. jún. 2019

Alþingi hefur samþykkt frumvarpið. Það verður að lögum þegar forseti Íslands hefur staðfest það og það hefur verið birt.

Allur ferillinn
  1. Lagt fram
  2. 1. umræða
  3. Í nefnd
  4. 2. umræða
  5. 3. umræða
  6. Samþykkt

Skráning Alþingis: „Samþykkt sem lög frá Alþingi.“

Í stuttu máli

Að kveða nánar á um inntak tjáningarfrelsis og þagnarskyldu opinberra starfsmanna.

Lagt fram af Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra (Vg), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Í lokaatkvæðagreiðslu 11. jún. 2019 greiddu 54 atkvæði með og 0 á móti; málið var samþykkt.

Lagt fram
21. janúar 2019
Tegund
Stjórnarmál
Atkvæðagreiðslur með skrá
9
Umræða í þingsal
15 ræður · 51 mín

Málið á mannamáli

Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.

Samantekt Alþingis
uppfærð 12. jún. 2019

Markmiðið

Að kveða nánar á um inntak tjáningarfrelsis og þagnarskyldu opinberra starfsmanna.

Hvað breytist

Lagt er til að settar verði mun skýrari reglur um þagnarskyldu opinberra starfsmanna og hvaða hagsmuni þagnarskyldunni er ætlað að tryggja. Gert er ráð fyrir að kveðið verði á um takmarkanir og brottfall þagnarskyldu sem og skýrt bann við því að starfsmenn stjórnvalda misnoti aðstöðu sína til þess að fá aðgang að upplýsingum sem háðar eru þagnarskyldu. Einnig er gert ráð fyrir að einkaaðilum sé einungis heimilt að nota þær upplýsingar sem þeir fá aðgang að hjá stjórnvöldum og falla undir þagnarskyldu í þágu starfa sinna eða þátttöku við meðferð máls. Enn fremur er lagt til að skýrt sé kveðið á um að undir þagnarskyldu falli ekki upplýsingar um lögbrot eða aðra ámælisverða háttsemi starfsmanna stjórnvalda.

Lög sem breytast

Stjórnsýslulög, nr. 37/1993. Við gildistöku laganna verða einnig breytingar á 80 öðrum lögum.

Kostnaður fyrir ríkið

Ekki er gert ráð fyrir neinum áhrifum á afkomu ríkissjóðs.

Meira úr samantektinni

Stýrihópur mennta- og menningarmálaráðherra um þingsályktun um afgerandi lagalega sérstöðu Íslands varðandi tjáningar- og upplýsingafrelsi.

Nefnd um umbætur á löggjöf á sviði tjáningar-, fjölmiðla- og upplýsingafrelsis.

Löggjöf á Norðurlöndum

Danmörk

Bekendtgørelse af forvaltningsloven LBK nr 433 af 22/04/2014.

Noregur

Lov om rett til innsyn i dokument i offentleg verksemd (offentleglova) LOV-2006-05-19-16.

Afstaða þingflokkanna

Lagt fram af

Framsögumaður nefndar: Helga Vala Helgadóttir

Lokaatkvæðagreiðsla
11. jún. 2019
Samþykkt54 með · 0 á móti
Að samþykkja frumvarpið „Stjórnsýslulög“ sem lög. →
Eftir þingflokkum
  • S10–0
  • 2310–0
  • M9–0
  • F6–0
  • Sf7–0
  • 436–0
  • V4–0
  • Flf2–0
Gott að vita um atkvæðin
  • Með – greiddi atkvæði með (já)
  • Á móti – greiddi atkvæði á móti (nei)
  • Sat hjá – var í salnum en tók ekki afstöðu
  • Boðaði fjarvist – tilkynnti fjarvist fyrir fram (t.d. veikindi eða erindi fyrir Alþingi)
  • Fjarverandi – greiddi ekki atkvæði og hafði ekki boðað fjarvist; ástæðan er ekki skráð

Í súlum og reitum: dökkblátt = með, rautt = á móti, grátt = sat hjá, ljóst = fjarverandi. Aðeins rafrænar atkvæðagreiðslur skrá atkvæði hvers þingmanns; Alviti ályktar ekki um ástæður hjásetu eða fjarvista.

„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.

Af hverju skiptir þetta máli?

Svið sem Alþingi flokkar málið undir. Smelltu til að sjá önnur mál á sama sviði.

Nefndin sem fjallar um málið
Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd
sendi 1 umsagnabeiðni · frestur 26. feb. 2019
Sendu inn umsögn eða erindi
10 aðilar
Ríkissaksóknari, Orkustofnun, Persónuvernd, Seðlabanki Íslands, Siðfræðistofnun Háskóla Íslands o.fl. · allar umsagnir
Umræða í þingsal
51 mín · 15 ræður
5 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
Kostnaður fyrir ríkissjóð
Ekki er gert ráð fyrir neinum áhrifum á afkomu ríkissjóðs.
úr samantekt Alþingis

Orð og atkvæði

Hvað þingmenn sögðu um málið, við hliðina á því hvernig þeir greiddu atkvæði.

Atkvæðin eru úr lokaatkvæðagreiðslunni 11. júní 2019: 54 með, 0 á móti.

Greiddu atkvæði með5 tóku til máls

49 aðrir þingmenn greiddu atkvæði með án þess að taka til máls.

Tilvitnanir eru orðréttar úr ræðum á vef Alþingis, ekki samantekt. Þar sem þingmaður gerði grein fyrir atkvæði sínu við sjálfa atkvæðagreiðsluna er sú skýring sýnd, annars upphaf lengstu ræðu þingmannsins um málið. Ræðutextar berast frá Alþingi smám saman og tilvitnanir bætast við þegar þeir hafa verið sóttir.

Allt um málið

Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.

Áður en málið kom til Alþingis

1 samráðsmál

Ráðuneytið kynnti málið í Samráðsgátt stjórnvalda og almenningi gafst kostur á að senda umsögn, áður en það var lagt fram á Alþingi.

S-165/2018· Drög að frumvarpi til laga· Forsætisráðuneytið· Niðurstöður birtar· frestur 15. okt. 2018 – 12. nóv. 2018· 1 umsögn

Frumvarp til laga um breytingu á stjórnsýslulögum, nr. 37/1993, með síðari breytingum (tjáningarfrelsi og þagnarskylda)

Með frumvarpinu er lagt til að settar verði skýrar reglur um tjáningarfrelsi og þagnarskyldu opinberra starfsmanna í sérstökum kafla sem bætist við stjórnsýslulög nr. 37/1993.

Skoða í Samráðsgátt
Ferill í Samráðsgátt
  1. Birt í Samráðsgátt (S-165/2018)
  2. Umsagnarfrestur hefst · til 12. nóvember 2018
  3. Umsagnarfresti lýkur · 1 umsögn barst
  4. Niðurstöður samráðs birtar
Niðurstöður samráðs (29. nóvember 2018)

Ein umsögn barst á samráðstímanum, frá utanríkisráðuneyti. Þar var í upphafi tekið fram að ráðuneytið hefði í hyggju að koma á framfæri ítarlegri umsögn síðar. Því næst var vikið að ákvæðum frumvarpsins um trúnaðarflokkun upplýsinga og þagnarskylduákvæðum í lagabálkum er heyra undir utanríkisráðuneyti. Efni frumvarpsins kalli á að gaumgæft verði hvort þörf sé á að fjalla skýrar um trúnaðarskuldbindingar sem felast í alþjóðasamningum og samskipti vegna samstarfs og samskipta við alþjóðleg félagasamtök líkt og Alþjóðaráð Rauða Krossins. Þá virðist eina tilgreinda trúnaðarstigið („trúnaðarmál“) ekki í samræmi við núgildandi flokkun í reglugerð um vernd trúnaðarupplýsinga, öryggisvottanir og öryggisviðurkenningar á sviði öryggis- og varnarmála. Loks sé umhugsunarefni hvort nægjanlegt sé að vísa einvörðungu til 136. og 141. gr. almennra hegningarlaga varðandi brot á þagnarskyldu. Sum brot geti verið mjög alvarleg og rétt geti verið að vísa sérstaklega til ákvæða almennra hegningarlaga um landráð. Utanríkisráðuneytið kom frekari skýringum á umsögn sinni á framfæri símleiðis. Meðal þeirra breytinga sem gerðar voru á frumvarpinu í tilefni af athugasemdum utanríkisráðuneytis má nefna að orðalagi var breytt á þann veg að í stað þess að rætt sé um að auðkenna upplýsingar sem trúnaðarmál er nú notað almennara orðalag, þ.e. að upplýsingar séu trúnaðarmerktar. Trúnaðarmerktar upplýsingar geta skipst í nokkra flokka, en „trúnaðarmál“ er hins vegar einn þeirra trúnaðarflokka sem mælt er fyrir um í samningi aðila að Norður-Atlantshafssamningnum um upplýsingaöryggi. Breytingunni er því ætlað að fyrirbyggja hugtakarugling að þessu leyti. Þá var fallist á með utanríkisráðuneyti að nauðsynlegt sé að mæla fyrir um heimildir til að gera lögaðilum fésektir skv. 42. og 47. gr. frumvarpsins, enda kann oft að vera erfitt eða jafnvel ómögulegt að rekja brot á þagnarskyldu til einstakra starfsmanna lögaðila sem annast þjónustu við borgara á vegum stjórnvalda. Loks voru gerðar breytingar á skýringum við einstök ákvæði frumvarpsins og m.a. áréttað að samskipti við Alþjóðaráð Rauða Krossins geti fallið undir 2. tölul. 1. mgr. 42. gr. og að ákvæði almennra hegningarlaga um landráð gildi áfram um miðlun upplýsinga sem uppfyllir að öðru leyti skilyrði 91. og 92. gr. þeirra laga.

Innsendar umsagnir í Samráðsgátt (1)

Umsagnir eru birtar eins og Samráðsgáttin birtir þær, með nafni sendanda. Umsagnir sem sendandi óskaði að yrðu ekki birtar eru ekki hér. Heimild: Samráðsgátt stjórnvalda.

Samráðsgátt og Alþingi nota hvort sitt númerakerfi: S-númer í gáttinni er ekki málsnúmer á Alþingi. Alviti tengir samráðsmál við þingmál eftir ráðuneyti, tegund máls, tímasetningu og orðalagi.

Ferill málsins

Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.

  1. Þingskjal
  2. Umræða
    1. umræða
    11 ræður · 30 mín
  3. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  4. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  5. Umsagnir
    Umsagnabeiðnir sendar, frestur til 26. febrúar 2019
    1 beiðni um umsögn
  6. Þingskjal
  7. Þingskjal
  8. Umræða
    2. umræða
    4 ræður · 21 mín
  9. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  10. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  11. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  12. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  13. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  14. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  15. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  16. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 55 með, 0 á móti
  17. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  18. Þingskjal
  19. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 54 með, 0 á móti
  20. Þingskjal

Þingskjöl

5 skjöl

Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.

Þskj.TegundÚtbýttFlutningsmennSkjal
809Stjórnarfrumvarp21. jan. 2019Katrín JakobsdóttirLesaPDF
1602Nefndarálit23. maí 2019Helga Vala Helgadóttir, Líneik Anna Sævarsdóttir +6LesaPDF
1603Breytingartillaga23. maí 2019Helga Vala Helgadóttir, Líneik Anna Sævarsdóttir +6LesaPDF
1758Frumvarp eftir 2. umræðu11. jún. 2019—LesaPDF
1786Lög (samhlj.)11. jún. 2019—LesaPDF

Allar atkvæðagreiðslur

12 alls · 9 með atkvæðaskrá

Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.

  • yfirlýsing forseta/mál gengur→ stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd29. janúar 2019 kl. 14:50
    Frumvarp gengur til nefndar
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • yfirlýsing forseta/mál gengur29. janúar 2019 kl. 14:50
    Frumvarp gengur til 2. umræðu
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:41
    Að samþykkja breytingartillögu í málinu „Stjórnsýslulög“.
    1
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:41
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Stjórnsýslulög“.
    1. gr., svo breytt,
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:42
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Stjórnsýslulög“.
    2. gr.
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:42
    Að samþykkja breytingartillögu í málinu „Stjórnsýslulög“.
    2
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:42
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Stjórnsýslulög“.
    3. gr., svo breytt,
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:42
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Stjórnsýslulög“.
    4. gr.
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:43
    Að samþykkja breytingartillögu í málinu „Stjórnsýslulög“.
    3
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt7. júní 2019 kl. 15:43
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Stjórnsýslulög“.
    5. gr. svo breytt,
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:8 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • yfirlýsing forseta/mál gengur7. júní 2019 kl. 15:43
    Frumvarp gengur til 3. umræðu
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • Samþykkt11. júní 2019 kl. 17:44
    Að samþykkja frumvarpið „Stjórnsýslulög“ sem lög.
    • SSjálfstæðisflokkur:10 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:9 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:7 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:4 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti

Hverjir tóku til máls

15 ræður · 51 mín
  • 1. umræða: 11 ræður · 4 ræðumenn · 30 mín
  • 2. umræða: 4 ræður · 2 ræðumenn · 21 mín

Umsagnir og erindi

11 erindi

Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.

Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd sendi 1 umsagnabeiðni 5. feb. 2019, frestur 26. feb. 2019.

Hver sendiTegundBarstSkjal
RíkissaksóknariumsögnOpna PDF
OrkustofnunumsögnOpna PDF
PersónuverndumsögnOpna PDF
Seðlabanki ÍslandsumsögnOpna PDF
Seðlabanki ÍslandsumsögnOpna PDF
Siðfræðistofnun Háskóla ÍslandsumsögnOpna PDF
Samband íslenskra sveitarfélagaumsögnOpna PDF
Mannréttindaskrifstofa ÍslandsumsögnOpna PDF
BSRBumsögnOpna PDF
Alþýðusamband ÍslandsumsögnOpna PDF
FjölmiðlanefndumsögnOpna PDF

Tengd mál

  • 383. mál (138. þing, ekki í Alviti enn)skylt

Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)

Hjálpaðu okkur að bæta Alviti

Fannstu villu, rangar upplýsingar eða eitthvað sem mætti vera betra? Sendu okkur ábendingu.

Bæta við mynd

Þú getur sent skjáskot sem sýnir vandamálið.

Ef þú vilt að við getum haft samband við þig.

Netfangið er aðeins notað til að svara þér um þessa ábendingu. Það er ekki birt og ekki sett á neinn póstlista. Með ábendingunni fylgir slóð síðunnar sem þú ert á og stærð gluggans.