Beint í efni
Alviti
Þingmál149. þing · 435. mál

Ófrjósemisaðgerðir

LagafrumvarpSamþykktHeilbrigðismál

Hvar er málið statt?

Samþykktsíðan 7. maí 2019

Alþingi hefur samþykkt frumvarpið. Það verður að lögum þegar forseti Íslands hefur staðfest það og það hefur verið birt.

Allur ferillinn
  1. Lagt fram
  2. 1. umræða
  3. Í nefnd
  4. 2. umræða
  5. 3. umræða
  6. Samþykkt

Skráning Alþingis: „Samþykkt sem lög frá Alþingi.“

Í stuttu máli

Að tryggja sjálfsforræði til að taka ákvörðun um ófrjósemisaðgerð.

Lagt fram af Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra (Vg), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar. Í lokaatkvæðagreiðslu 7. maí 2019 greiddu 53 atkvæði með og 0 á móti, 2 sátu hjá; málið var samþykkt.

Lagt fram
5. desember 2018
Tegund
Stjórnarmál
Atkvæðagreiðslur með skrá
8
Umræða í þingsal
8 ræður · 25 mín

Málið á mannamáli

Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.

Samantekt Alþingis
uppfærð 8. maí 2019

Markmiðið

Að tryggja sjálfsforræði til að taka ákvörðun um ófrjósemisaðgerð.

Hvað breytist

Lagðar eru til tvenns konar heimildir fyrir ófrjósemisaðgerðum, annars vegar að ósk einstaklings sem hefur náð 18 ára aldri og hins vegar á einstaklingi sem er ólögráða fyrir æsku sakir þegar ætla má að frjósemi viðkomandi hafi alvarleg áhrif á líf eða heilsu einstaklingsins. Þá er lagt til að áður en ófrjósemisaðgerð er gerð hljóti einstaklingur fræðslu um í hverju aðgerðin er fólgin, áhættur samfara henni og afleiðingar. Einnig er gert ráð fyrir að einungis læknar með sérfræðiviðurkenningu í almennum skurðlækningum, kvensjúkdómalækningum eða þvagfæraskurðlækningum megi framkvæma ófrjósemisaðgerðir og að einungis megi framkvæma ófrjósemisaðgerðir á heilbrigðisstofnunum eða starfsstofum lækna sem landlæknir hefur eftirlit með.

Lög sem breytast

Um er að ræða ný lög en við gildistöku laganna verða breytingar á lögum um ráðgjöf og fræðslu varðandi kynlíf og barneignir og um fóstureyðingar og ófrjósemisaðgerðir, nr. 25/1975.

Kostnaður fyrir ríkið

Ekki er gert ráð fyrir auknum kostnaði fyrir ríkissjóð.

Meira úr samantektinni

Heildarendurskoðun laga nr. 25/1975, um ráðgjöf og fræðslu varðandi kynlíf og barneignir og um fóstureyðingar og ófrjósemisaðgerðir. Velferðarráðuneytið, nóvember 2016.

Löggjöf á Norðurlöndum

Danmörk

Bekendtgørelse af sundhedsloven LBK nr 1286 af 2/11/2018.

Noregur

Lov om sterilisering [steriliseringsloven] LOV-1977-06-03-57.

Svíþjóð

Steriliseringslag (1975:580).

Afstaða þingflokkanna

Lagt fram af

Framsögumaður nefndar: Ólafur Þór Gunnarsson

Lokaatkvæðagreiðsla
7. maí 2019
Samþykkt53 með · 0 á móti · 2 sátu hjá
Að samþykkja frumvarpið „Ófrjósemisaðgerðir“ sem lög. →
Eftir þingflokkum
  • S11–0
  • 2310–0
  • M6–0 · 2 hjá
  • F8–0
  • Sf7–0
  • 436–0
  • V3–0
  • Flf2–0
Gott að vita um atkvæðin
  • Með – greiddi atkvæði með (já)
  • Á móti – greiddi atkvæði á móti (nei)
  • Sat hjá – var í salnum en tók ekki afstöðu
  • Boðaði fjarvist – tilkynnti fjarvist fyrir fram (t.d. veikindi eða erindi fyrir Alþingi)
  • Fjarverandi – greiddi ekki atkvæði og hafði ekki boðað fjarvist; ástæðan er ekki skráð

Í súlum og reitum: dökkblátt = með, rautt = á móti, grátt = sat hjá, ljóst = fjarverandi. Aðeins rafrænar atkvæðagreiðslur skrá atkvæði hvers þingmanns; Alviti ályktar ekki um ástæður hjásetu eða fjarvista.

„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.

Af hverju skiptir þetta máli?

Svið sem Alþingi flokkar málið undir. Smelltu til að sjá önnur mál á sama sviði.

Nefndin sem fjallar um málið
Velferðarnefnd
sendi 1 umsagnabeiðni · frestur 15. jan. 2019
Sendu inn umsögn eða erindi
8 aðilar
Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, Umboðsmaður barna, Félag íslenskra fæðinga- og kvensjúkdómalækna, Landlæknisembættið, Landssamtökin Þroskahjálp o.fl. · allar umsagnir
Umræða í þingsal
25 mín · 8 ræður
5 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
Kostnaður fyrir ríkissjóð
Ekki er gert ráð fyrir auknum kostnaði fyrir ríkissjóð.
úr samantekt Alþingis

Orð og atkvæði

Hvað þingmenn sögðu um málið, við hliðina á því hvernig þeir greiddu atkvæði.

Atkvæðin eru úr lokaatkvæðagreiðslunni 7. maí 2019: 53 með, 0 á móti, 2 sátu hjá.

Greiddu atkvæði með4 tóku til máls

49 aðrir þingmenn greiddu atkvæði með án þess að taka til máls.

Sátu hjá0 tóku til máls

2 aðrir sátu hjá án þess að taka til máls.

Voru ekki viðstödd atkvæðagreiðsluna1 tók til máls

Tilvitnanir eru orðréttar úr ræðum á vef Alþingis, ekki samantekt. Þar sem þingmaður gerði grein fyrir atkvæði sínu við sjálfa atkvæðagreiðsluna er sú skýring sýnd, annars upphaf lengstu ræðu þingmannsins um málið. Ræðutextar berast frá Alþingi smám saman og tilvitnanir bætast við þegar þeir hafa verið sóttir.

Allt um málið

Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.

Áður en málið kom til Alþingis

1 samráðsmál

Ráðuneytið kynnti málið í Samráðsgátt stjórnvalda og almenningi gafst kostur á að senda umsögn, áður en það var lagt fram á Alþingi.

S-225/2018· Drög að frumvarpi til laga· Heilbrigðisráðuneytið· Niðurstöður birtar· frestur 7. nóv. 2018 – 27. nóv. 2018· 1 umsögn

Frumvarp til laga um ófrjósemisaðgerðir

Frumvarp til nýrra heildarlaga um ófrjósemisaðgerðir í stað ákvæðis gildandi laga nr. 25/1975 um ófrjósemisaðgerðir.

Skoða í Samráðsgátt
Ferill í Samráðsgátt
  1. Birt í Samráðsgátt (S-225/2018)
  2. Umsagnarfrestur hefst · til 27. nóvember 2018
  3. Umsagnarfresti lýkur · 1 umsögn barst
  4. Niðurstöður samráðs birtar
Niðurstöður samráðs (22. janúar 2019)

Ein umsögn barst og var hún frá Landssamtökunum Þroskahjálp sem lögðu áherslu á að í frumvarpinu yrðu tryggð þau réttindi sem fram koma í samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Sérstök áhersla var lögð á að í frumvarpinu yrði tryggður réttur fatlaðra einstaklinga, og alveg sérstaklega einstaklinga með þroskahömlun eða skyldar raskanir, til að fá notið óskerts gerhæfis varðandi allt það sem fjallað væri um í frumvarpinu og fá örugglega þann stuðning sem þau þyrftu á að halda til að nýta gerhæfi sitt. Enn fremur að tryggt yrði að viðeigandi aðlögunar væri sérstaklega gætt við alla framkvæmd á umræddu sviði. Markmið og efni frumvarpsins er í samræmi við þessar áherslur Þroskahjálpar og var því ekki talin ástæða til að gera breytingar á því vegna umsagnarinnar. Frumvarpið var lagt fram á Alþingi. Sjá - https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalalistar-eftir-thingum/ferill/?ltg=149&mnr=435

Innsendar umsagnir í Samráðsgátt (1)
  • #1Þroskahjálp,landssamtök
    Umsögn Landssamtakanna Þroskahjálpar um frumvarp til laga um ófrjósemisaðgerðir. Landssamtökin Þroskahjálp vinna að mannéttindamálum fatlaðs fólks, með sérstaka áherslu á fólk með þroskahömlun og fötluð börn. Samtökin vilja koma eftirfarandi á framfæri varðandi frumvarpið. Í 23. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem hefur yfirskriftina Virðing fyrir heimili og fjölskyldu, er lögð sérstök áhersla á skyldur ríkja til að tryggja að fatlað fólk fái haldið frjósemi sinni til jafns við aðra. Þar segir: Aðildarríkin skulu gera árangursríkar og viðeigandi ráðstafanir í þ… Lesa alla

    Umsögn Landssamtakanna Þroskahjálpar um frumvarp til laga um ófrjósemisaðgerðir. Landssamtökin Þroskahjálp vinna að mannéttindamálum fatlaðs fólks, með sérstaka áherslu á fólk með þroskahömlun og fötluð börn. Samtökin vilja koma eftirfarandi á framfæri varðandi frumvarpið. Í 23. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem hefur yfirskriftina Virðing fyrir heimili og fjölskyldu, er lögð sérstök áhersla á skyldur ríkja til að tryggja að fatlað fólk fái haldið frjósemi sinni til jafns við aðra. Þar segir: Aðildarríkin skulu gera árangursríkar og viðeigandi ráðstafanir í því skyni að uppræta mismunun gagnvart fötluðu fólki í öllum málum sem lúta að hjónabandi, fjölskyldu, foreldrahlutverki og samböndum, á sama hátt og gildir um aðra, til þess að tryggja megi: ... að fatlað fólk, þar með talin börn, fái haldið frjósemi sinni til jafns við aðra. Það er alls ekki að ástæðulausu að sérstaklega og skýrt er kveðið á um þennan rétt í þessum mikilvæga mannréttindasamningi. Ástæðan er einfaldlega sú að sagan og reynsla sýnir svo ekki verðru um villst að mikil hætta er á að fatlað fólk fái ekki notið þessa réttar og þurfi að þola margvísleg brot gegn honum og ofbeldi eða þvinganir á þessu sviði. 12. gr. samnings SÞ hefur yfirskriftina Réttarstaða til jafns við aðra. Þar er mælt fyrir um ýmsar skyldur sem á stórnvöldum hvíla til að tryggja að fatlað fólk, þ.m.t. fólk með þrokskahamlanir og/eða skyldar raskanir, fái notið gerhæfis til jafns við aðra og ráðstafanir sem stjórnvöld verða að gera til að tryggja það. 2. og 3. mgr. 12. gr. hljóða svo: Aðildarríkin skulu viðurkenna að fatlað fólk njóti gerhæfis til jafns við aðra á öllum sviðum lífsins. Aðildarríkin skulu gera viðeigandi ráðstafanir til þess að fatlað fólk fái þann stuðning sem það kann að þarfnast þegar það nýtir gerhæfi sitt. (Undirstr. Þroskahjálpar) Í 5. gr. samnings SÞ er kveðið á um jafnrétti og bann við mismunun á grundvelli fötlunar. Í 3. mgr. þeirrar greinar er kveðið á um skyldur ríkja til að tryggja að fötluðum einstaklingum standi viðeigandi aðlögun til boða. Þar segir: Aðildarríkin skulu, í því skyni að stuðla að jöfnuði og uppræta mismunun, gera allar viðeigandi ráðstafanir til að tryggja að fötluðu fólki standi viðeigandi aðlögun til boða. Sé fötluðum einstaklingi ekki tryggð viðeigandi aðlögun þegar það á við telst vera um mismunun á grundvelli fötlunar að ræða. Slík mismunun brýtur gegn grundvallarreglu samningsins og er alvarlegt mannréttindabrot. Slík brot verða svo eðli máls samkvæmt enn alvarlegri þegar um er að ræða mjög mikislverð mannréttindi eins og um er fjallað í þessu frumvarpi. Með vísan til þess sem að framan er rakið leggja Landssamtökin Þroskahjálp eindregið til að í viðeigandi ákvæðum frumvarpsins sem og í greinargerð og athugsemdum með frumvarpinu verði sérstaklega áréttaðar skyldur stjórnvalda til að tryggja að fatlað fólk og alveg sérstaklega fólk með Þroskahömlun og/eða skyldar raskanir fái notið óskerts gerhæfis varðandi allt það sem um er fjallað í frumvarpinu og fái örugglega þann stuðning sem það þarf á að halda til að nýta gerhæfi sitt sem og að tryggt verði að viðeigandi aðlögunar sé sérstaklega gætt gagnvart því við alla framkvæmd á þessu sviði.

Umsagnir eru birtar eins og Samráðsgáttin birtir þær, með nafni sendanda. Umsagnir sem sendandi óskaði að yrðu ekki birtar eru ekki hér. Heimild: Samráðsgátt stjórnvalda.

Samráðsgátt og Alþingi nota hvort sitt númerakerfi: S-númer í gáttinni er ekki málsnúmer á Alþingi. Alviti tengir samráðsmál við þingmál eftir ráðuneyti, tegund máls, tímasetningu og orðalagi.

Ferill málsins

Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.

  1. Þingskjal
  2. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 57 með, 0 á móti
  3. Umræða
    1. umræða
    1 ræða · 8 mín
  4. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  5. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  6. Umsagnir
    Umsagnabeiðnir sendar, frestur til 15. janúar 2019
    1 beiðni um umsögn
  7. Þingskjal
  8. Umræða
    2. umræða
    7 ræður · 17 mín
  9. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 51 með, 0 á móti
  10. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 52 með, 0 á móti
  11. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 48 með, 1 á móti
  12. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 51 með, 1 á móti
  13. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 51 með, 1 á móti
  14. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 50 með, 0 á móti
  15. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  16. Þingskjal
  17. Atkvæðagreiðsla
    Samþykkt · 53 með, 0 á móti
  18. Þingskjal

Þingskjöl

4 skjöl

Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.

Þskj.TegundÚtbýttFlutningsmennSkjal
595Stjórnarfrumvarp5. des. 2018Svandís SvavarsdóttirLesaPDF
1247Nál. með brtt.30. mar. 2019Halldóra Mogensen, Ólafur Þór Gunnarsson +6LesaPDF
1430Frumvarp eftir 2. umræðu7. maí 2019—LesaPDF
1478Lög (samhlj.)7. maí 2019—LesaPDF

Allar atkvæðagreiðslur

11 alls · 8 með atkvæðaskrá

Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.

  • Samþykkt11. desember 2018 kl. 14:27
    Atkvæðagreiðsla í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“: of seint komið fram. --- afbrigði.
    594,631
    • SSjálfstæðisflokkur:15 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:9 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:8 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:7 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
    • UUtan þingflokka:2 með · 0 á móti
  • yfirlýsing forseta/mál gengur11. desember 2018 kl. 22:11
    Frumvarp gengur til 2. umræðu
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • yfirlýsing forseta/mál gengur→ velferðarnefnd11. desember 2018 kl. 22:11
    Frumvarp gengur til nefndar
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:42
    Að samþykkja breytingartillögu í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    1
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:6 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:42
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    1. gr., svo breytt,
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:7 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:43
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    2.--3. gr.
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:3 með · 1 á móti · 3 sat hjá
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:43
    Að samþykkja breytingartillögu í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    2--3
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:7 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:1 með · 1 á móti
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:44
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    4.--5. gr., svo breyttar,
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:7 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:6 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:1 með · 1 á móti
  • Samþykkt3. maí 2019 kl. 11:44
    Að samþykkja grein eða þingskjal í málinu „Ófrjósemisaðgerðir“.
    6.--10. gr.
    • SSjálfstæðisflokkur:13 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:7 með · 0 á móti
    • FFramsóknarflokkur:6 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:5 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:5 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:1 með · 0 á móti
  • yfirlýsing forseta/mál gengur3. maí 2019 kl. 11:44
    Frumvarp gengur til 3. umræðu
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • Samþykkt7. maí 2019 kl. 15:09
    Að samþykkja frumvarpið „Ófrjósemisaðgerðir“ sem lög.
    • SSjálfstæðisflokkur:11 með · 0 á móti
    • 23Þingflokkur 23:10 með · 0 á móti
    • MMiðflokkurinn:6 með · 0 á móti · 2 sat hjá
    • FFramsóknarflokkur:8 með · 0 á móti
    • SfSamfylkingin:7 með · 0 á móti
    • 43Þingflokkur 43:6 með · 0 á móti
    • VViðreisn:3 með · 0 á móti
    • FlfFlokkur fólksins:2 með · 0 á móti

Hverjir tóku til máls

8 ræður · 25 mín
  • 1. umræða: 1 ræða · 1 ræðumaður · 8 mín
  • 2. umræða: 7 ræður · 4 ræðumenn · 17 mín

Umsagnir og erindi

8 erindi

Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.

Velferðarnefnd sendi 1 umsagnabeiðni 13. des. 2018, frestur 15. jan. 2019.

Hver sendiTegundBarstSkjal
Siðfræðistofnun Háskóla ÍslandsumsögnOpna PDF
Umboðsmaður barnaumsögnOpna PDF
Félag íslenskra fæðinga- og kvensjúkdómalæknaumsögnOpna PDF
LandlæknisembættiðumsögnOpna PDF
Landssamtökin ÞroskahjálpumsögnOpna PDF
Kvenréttindafélag ÍslandsumsögnOpna PDF
Öryrkjabandalag ÍslandsumsögnOpna PDF
LandspítalinnumsögnOpna PDF

Tengd mál

Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)

Hjálpaðu okkur að bæta Alviti

Fannstu villu, rangar upplýsingar eða eitthvað sem mætti vera betra? Sendu okkur ábendingu.

Bæta við mynd

Þú getur sent skjáskot sem sýnir vandamálið.

Ef þú vilt að við getum haft samband við þig.

Netfangið er aðeins notað til að svara þér um þessa ábendingu. Það er ekki birt og ekki sett á neinn póstlista. Með ábendingunni fylgir slóð síðunnar sem þú ert á og stærð gluggans.