Áform um breytingu á lögum um löggildingu nokkurra starfsheita sérfræðinga í tækni- og hönnunargreinum

Ég fagna því að verið sé að yfirfara skilyrði við veitingu starfsleyfa sérfræðinga í tækni- og hönnunargreinum og löggildingu fyrir starfsheitið borgarhönnuður. Hér er jafnframt tækifæri til viðurkenna að fjölbreyttari menntunarkröfur geta átt við þegar kemur að viðurkenndri skipulagsráðgjöf, þar sem borgarhönnuðir eru mikilvægur hluti af nútíma skipulagsgerð. Þar sem skipulagsmál fjalla um margvíslegt samspil samfélags, náttúru og byggðs umhverfis geta sérfræðingar með fjölbreyttan bakgrunn starfað og veitt ráðgjöf innan málaflokksins. Nú hef ég unnið í yfir 10 ár sem sérfræðingur í borgarhönnun og skipulagsmálum, en er ekki viðurkenndur skipulagsráðgjafi samkvæmt lista HMS, þó að menntun mín feli í sér sérhæfingu sem nýtist við gerð skipulags. Ástæðan er sú að ég er ekki með löggilt starfsheiti á lista fyrir skipulagsráðgjafa samkvæmt 7. gr. skipulagslaga um skipulagsfulltrúa sem HMS miðar við. Þar er nú tækifæri til bæta við starfsheitinu borgarhönnuður. Ég er með BA gráðu í arkitektúr frá Listaháskóla Íslands auk þess að vera með MS gráðu í mannvistarlandfræði frá Háskóla Íslands. Samhliða námi í arkitektúr vann ég að rannsóknum, styrktum af RANNÍS, á mannlífi á almenningsrýmum í Reykjavík með borgarrannsóknarhópnum Borghildi. Lokaverkefni mitt í mastersnáminu var rannsókn á sambandi daglegrar hreyfingar ungs fólks og göngugreiðleika í byggðu umhverfi. Þessi þverfaglegi bakgrunnur hefur nýst mér mjög vel við skipulagsráðgjöf, sérstaklega innan þess hluta skipulagsmála sem snúa að borgarhönnun. Ég hef komið að fjöldamörgum skipulagsverkefnum um allt land, s.s. gerð aðalskipulags, þ.a.m. rammahluta aðalskipulags, rammaskipulags og deiliskipulags. Þar nýtist sérstaklega að vera bæði með reynslu af hönnun og myndrænni framsetningu úr arkitektúrnum, en einnig með fræðilegan grunn um samfélag og náttúru auk þekkingar á landupplýsingakerfum úr mannvistarlandfræðinni. Þess vegna bið ég um að fólk með menntun og reynslu af því tagi sem ég hef geti fengið löggilt starfsheiti sem borgarhönnuður og því starfsheiti verið bætt við í upptalningu í 7. gr. skipulagslaga um skipulagsfulltrúa. Bestu kveðjur Herborg Árnadóttir

Umsögn frá Alta ehf. skipulagsráðgjöf, www.alta.is. Til þeirra sem málið varðar. Lög um löggildingu nokkurra starfsheita sérfræðinga í tækni- og hönnunargreinum nr. 8/1996 ná ekki til starfsheitisins borgarhönnuður en allmargt fagfólk starfar við slíka hönnun og skipulagsgerð, með fjölbreyttan bakgrunn og reynslu, sem gerir það fyllilega hæft til þess starfa. Einnig er tilgreint í 7. gr. skipulagslaga hverjir hafa heimild til að starfa sem skipulagsfulltrúar við gerð skipulags og vísað m.a. til löggiltra starfsstétta sem geta uppfyllt þá heimild og síðan vísað í lista HMS yfir þá sem uppfylla skilyrði 7. gr. um menntun og /eða starfsreynslu til að sinna gerð skipulagsáætlana. Borgarhönnuðir eru ekki á þeim lista. Vandinn við þetta fyrirkomulag er sá að þeir sem kaupa þjónustu borgarhönnuða, t.d. sveitarfélög og fasteignaþróunaraðilar, geta átt erfitt með að átta sig á því hvort sá sem býður þjónustu á þessu sviði sé til þess hæfur, þar sem sá sem hana veitir er ekki á lista HMS, sem iðulega er litið til. Hins vegar getur hæfi til að sinna þjónustu af þessu tagi byggt á margvíslegri menntun og reynslu, sem einnig hentar vel til þjónustu við skipulagsgerð. Þess vegna er mikilvægt að kröfur sem uppfylla þarf til að hljóta lögverndað starfsheiti borgarhönnuðar beinist sem mest að þeirri hæfni og reynslu sem er undirstaða hæfisins en síður að tilteknum námsbrautum. Að sama skapi er það eðli skipulags að sameina fjölmarga þætti sem varða samfélag, innviði, náttúru ofl. og því eðlilegt að réttindi til að gera skipulag nái til fleiri fagsviða og fjölþættari reynslu en þeirra sem talin eru upp í 7. gr. skipulagslaga. Þannig er t.d. mjög algengt að landfræðingar sinni skipulagi, enda afar vel undir það búnir úr sínu námi. Nefna má þætti sem lúta að t.d. borgarlandfræði, mannvistarlandfræði, greiningum á umhverfi og samfélagi, vinnslu landfræðilegra upplýsinga, sem er mikilvægur þáttur í margskonar áætlanagerð og gerð uppdrátta, samráði, stjórnun og ákvarðanatöku um framtíðina. Af þessu leiðir að talsvert fleiri uppfylla í raun faglegar kröfur til að starfa sem skipulagsfulltrúi eða skipulagsráðgjafi en lagagreinin býður upp á. Minna má á að sveitarfélögum hefur gengið illa að manna stöður skipulagsfulltrúa, m.a. vegna þessa að hæft fólk með góða menntun og bakgrunn sem hentar skipulagsráðgjöf, fellur ekki innan ramma 7. gr. skipulagslaga. Til þess að bæta stöðuna sem hér er lýst er lagt til að starfsheitið borgarhönnuður verði löggilt eins og áform eru um og því bætt við í upptalningu í 7. gr. skipulagslaga um skipulagsfulltrúa og aðra þá sem sinna skipulagsgerð. Um leið er lagt til að kröfur til borgarhönnuða, skipulagsfulltrúa og þeirra sem sinna skipulagsgerð verði hafðar opnari í samræmi við fjölbreytilegt eðli þessara starfa. Það mætti gera með því að tilgreina algengt grunn- og framhaldsnám tengt skipulagsgerð, ásamt reynslu eins og nú er gert, en gera leyfisveitanda jafnframt skylt að vega og meta rökstudda umsókn þeirra sem hafa jafngilda þekkingu og reynslu. Skrá þyrfti þau sjónarmið sem hafa þyrfti í huga við slíkt mat og útfæra þau í samráði við hagaðila á borð við sérfræðinga sem við skipulagsvinnu starfa, fagfélög, sveitarfélög og aðra lykil hagaðila. Hér er því farið fram á að haldið verði áfram með áform um löggildingu starfsheitisins borgarhönnuður en að kröfur rúmi fjölþættan bakgrunn og reynslu. Ennfremur að sama nálgun verði sett inn í skipulagslög vegna þeirra sem vilja starfa sem skipulagsfulltrúi eða við gerð skipulags. Virðingarfyllst Halldóra Hreggviðsdóttir, framkvæmastjóri Alta ehf. Skipulagsráðgjafi, M.S. hagverkfræði, M.S. jarðfræði.