Flýting uppbyggingar raforkuinnviða og einföldun regluverks

Á fundi byggðarráðs Borgarbyggðar nr. 737 dags. 19. mars 2026 voru til umræðu áform um lagasetningu er varða flýtingu uppbyggingar raforkuinnviða og einföldun regluverks og vareftirfarandi bókun samþykkt samhljóða: "Byggðarráð tekur undir að tilefni er til að skoða með hvaða hætti gera megi regluverk vegna uppbyggingar orkuinnviða skilvirkara. Uppbygging orkuinnviða er velferðar- og öryggismál fyrir landsmenn alla. Aukin skilvirkni má hins vegar ekki vera á kostnað landeigenda eða sveitarfélaga. Byggðarráð og sveitarstjórn Borgarbyggðar hefur ítrekað bent á að sjónarmið um sanngjarnan hlut landeigenda og nærsamfélaga og uppbyggingu orkuinnviða geta auðveldlega farið saman. Framleiðsla og flutningur á raforku skapar mikil verðmæti fyrir íslenskt samfélag. Það er óviðunandi að sú verðmætasköpun sé á kostnað landeigenda eða samfélaga fjarri þeim stað er orkan er nýtt. Það er sanngirnismál að greitt sé eðlilegt verð fyrir það land sem tekið er undir orkumannvirki. Það verð hlýtur að taka mið af þeim skorðum sem mannvirkin setja á nýtingu landsins og þeim miklu verðmætum sem þeim er ætlað að skapa."

Góðann dag. Með þessum skrifum mínum og viðhengdum skjölum, geri ég athugasemdir við áform ráðherra um lagasetningu sem sagt er að eigi að flýta uppbyggingu raforkuinnviða og einföldun regluverks. Það kann að vera að uppbygging flutnings- og dreifikerfis raforku á Íslandi hafi eitthvað tafist á undanförnum árum, vegna ágreinings um eignarnám, umráðatöku og fjárhæð eignarnámsbóta. Hinsvegar verður ekki annað séð af þeim dæmum sem ég hef verið að fylgjast með, en að tafirnar séu fyrst og síðast til komnar vegna þvermóðsku starfsmanna Landsnets og að því er virðist lélegra samskiptahæfileika þeirra. Samskipti við landeigendur eða aðra sem hafa hagsmuna að gæta, er í þeim tilfellum sem ég þekki til, í algerri mýflugumynd og ábendingar um aðrar lagnaleiðir eða valkosti eru ekki bara hunsaðir heldur hreinlega gengið svo langt að ljúga í svörum við athugasemdum í skipulagsferli og færa inn á kort rangar upplýsingar, sem henta betur en sannleikurinn, í málflutningi Landsnets. Þessvegna er þessi setning í raun lykilsetning, í greinargerð ráðuneytisin; „....að því gefnu að réttindi landeigenda séu tryggð með fullnægjandi hætti.“ Þau réttindi eru nefnilega ekki tryggð í dag. Og í raun er það hreinlega átakanlegt að sjá hverja stofnunina og sveitarfélagið á fætur öðru, hreinlega missa lappirnar þegar Landsnet kíkir í heimsókn. Engu er líkara en að allir séu hræddir við Landsnet og meira að segja Skipulagsstofnun lyppast niður, í vinnu við Strandsvæðaskipulag Vestfjarða. Þegar starfsmenn stofnunarinnar fullyrða að áform Landsnets um strenglagningu yfir Arnarfjörð, sem sett var fram í Kerfisáætlun Landsnets, sé nánast ígildi tilskipunar og að stofnuninni hafi borið að setja inn þriðja mannvirkjabeltið yfir Arnarfjörð þar sem tengingin hafi verið sett fram með þeim hætti í Kerfisáætlun. Þau tvö mál sem ég vitna í, sem dæmi um vinnubrögð Landsnets og skort fyrirtækisins á samtali við þá sem hafa hagsmuna að gæta, er annars vegar vegna Mjólkárlínu 2, strenglagningar úr Mjólkárvirkjun til Bíldudals og hinsvegar vegna áforma um að tengja jarðstreng í Dýrafjarðargöngum við Breiðadalslínu 1, í Dýrafirði. Í síðarnefnda málinu vísa ég á Skipulagsgátt, þar sem sjá má kröftug mótmæli landeigenda við áformunum, ásamt öðrum athugasemdum. https://skipulagsgatt.is/issues/2026/222 Vegna Mjólkárlínu 2, fylgja nokkur viðhengi, sem benda vinnubrögðin og upplýsingaóreiðuna sem boðið var uppá. Læt þetta duga. Gangi ykkur vel.