Drög að þingsályktunartillögu um aðgerðaáætlun í geðheilbrigðismálum 2023-2027

Drögin að þingsályktunartillögu um aðgerðaráætlun í geðheilbrigðismálum er í veigamiklum og flestum atriðum ágæt. Ég leyfi mér að benda á fáein atriði sem ég tel að gætu styrkt aðgerðaráætlunina. 1) Rétt aðeins eru geðheilbrigðismál eldra fólks nefnd á bls. 12 í greinargerðinni en engin frekari umræða eða stefnumótun er nefnd en þetta er hratt vaxandi hópur viðkvæmra einstaklinga. Hvað öldrunarþjónustu varðar, þá leyfi ég mér að segja að þar sé þessi þáttur einn veikasti hlekkurinn í þjónustu við eldra fólk. Í tíð Sivjar Friðleifsdóttur heilbrigðisráðherra var gerða áætlun um úrbætur í þessum málaflokki, bæði með því að þróa göngudeildarþjónustu, legudeild fyrir eldra fólk með aðra geðræna sjúkdóma en heilabilun, svo og ráðgjafaþónustu fyrir hjúkrunarheimili og landsbyggð. Þessi áætlun skolaðist út með fjármálahruninu árið 2008 og hefur ekki komist á dagskrá síðan. Vil ég hvetja til þess að þessi áætlun verði tekin inn í þingsályktunartillöguna nú, þó með þeirri breytingu að þessi þáttur verði tengdur geðsviði LSH fremur en öldrunarlækningadeild. Rökstuðningur fyrir slíkri einingur liggur fyrir í greinargerð í aðdraganda fyrri áætlana. 2) Lyfta þarf fram fíknisjúkdómi eldra fólks sem er algengur og nú er mikið úrræðaleysi á því sviði. 3) Í starfi mínu sem formaður Færni- og heilsumatsnefndar, sem tekur til allra sem hugsanlega þurfa á hjúkrunarheimilisdvöl að halda og eru eldri en 18 ára, tel ég mig hafa orðið varan við hörgul á lengri tíma endurhæfingarúrræðum fyrir fólk með alvarlega geðsjúkdólma á miðjum aldri. Legg ég til að þetta atriði verði skoðað nánar. Einnig að lögð verði áhersla á heisluvernd og meðferð sómatískra sjúkdóma í hópi þessara einstaklinga en þessir þættir virðast oft verða útundan. 4) Nefnt er mikilvægi þess að settir verði fram gæðavísar fyrir geðheilbrigðisþjónustuna. Í því sambandi vil ég benda á að stöðluð matstæki eru til fyrir fólk sem sækir sér geiðheilbrigðisþjónustu og er 18 ára eða eldra. Þau hafa verið þýdd og rafvædd á Íslandi og þannnig tilbúin til notkunar. Með þessum stöðluðu matstækjum ( inerRAI Mental Health ) fylgja gæðavísar sem spegla vel starfsemina á þessu sviði. Líta má til Kanada í þessu sambandi, þar með talið til Canadian Institute of Health Informatics. 5) Sambærileg matstæki og nefnd eru í lið 4 eru til fyrir börn og ungmenni með geðrænan vanda án eða með þroskafrávikum. Kanna mætti gildi slíkra tækja í mati á þessum hópi einstaklinga, en slík matstæki gætu m.a. hjálpað til við forgangsröðun þeirra sem eru í mestri þörf fyrir skjóta úrvinnslu. Virðingarfyllst, Pálmi V. Jónsson, FACP, FRCP L Ráðgjafi Heilsugæslu Höfuðborgarsvæðis í öldrunarlækningum Fyrrverandi yfirlæknir, öldrunarlækningadeild Landspítala, Prófessor emeritus í öldrunarlækningum, Læknadeild Háskóla Íslands, tölvupóstfang: palmivj@landspitali.is / palmi.v.jonsson@heilsugaeslan.is