Frumvarp til laga um tónlist

Ég vil benda á mikilvægi þess að hugað verði að framtíðarhúsnæði fyrir Menntaskóla í tónlist. Nú er skólinn á tveimur stöðum í óhenntugu húsnæði og nemendur þurf að fara á milli hverfa í borginni til að sækja tíma. Það er gríðarlega mikilvægt fyrir tónlistarlífið að vel sé búið að tónlistarmenntun á framhaldskólastigi og að stutt verði við uppbyggingu á hentugu skólahúsnæði fyrir MÍT þar sem 200 nemendur á framhaldsskólastigi í tónlist stunda nám. Ég tel það mjög mikilvægt að sett verði markmið í tónlistarstefnunni að stefnt sé að því að tryggja hentugt framtíðarhúsnæði fyrir Menntaskóla í tónlist.

Umsögn um Frumvarp til laga um tónlist Í 1. grein segir m.a.: Markmið laganna er að efla umgjörð fyrir sköpun og flutning tónlistar á landinu öllu, marka heildarramma fyrir málefni tónlistar og búa henni hagstæð skilyrði. Þetta er ákaflega metnaðarfullt markmið og fyrir löngu kominn tími til að tónlistin fái sterkan málsvara innan lagarammans. Það er væntanlega vegna starfssviðs ráðuneytisins að ekkert er fjallað um tónlistarmenntun í frumvarpinu, jafnvel þó að hún sé einn kafli í stefnunni til grundvallar frumvarpinu. Góð tónlistarmenntun er án efa hornsteinn íslensks tónlistarlífs og því þykir það mér skjóta skökku við að sjá ekki gert ráð fyrir fulltrúa tónlistarkennara í stjórn væntanlegrar Tónlistarmiðstöðvar. Sérstaklega þar sem sú stétt er að oft helsti drifkraftur tónlistarlífs á landsbyggðunum. Stjórn tónlistarmiðstöðvar, eins og hún birtist í frumvarpinu, er mikil höfuðborgarstjórn fyrir utan að hagsmunir fyrirhugaðra aðila skarast. Orðið tónlistarkennsla kemur reyndar einu sinni fyrir, í grein um Sinfóníuhljómsveit Íslands, en rétt er að taka fram að hugtakið tónlistarmenntun er það hugtak sem notað er nú til dags. Tryggvi M. Baldvinsson Tónskáld og forseti tónlistardeildar LHÍ

v/Frumvarps til laga um tónlist. IV.kafli : Sinfóníuhljómsveit Íslands. 1) Í 8.gr. stendur "Sinfóníuhljómsveit Íslands er eign íslensku þjóðarinnar" Þetta er dálítið óvenjulegt orðalag um opinbera stofnun. Helsti auður SÍ er mannauður (hljóðfæraleikarar og annað starfsfólk). Varla er þetta fólk eign íslensku þjóðarinnar. 2) Í gömlu lögunum um SÍ (1982 nr.36) stendur : 1.gr. "Hljómsveitin heitir Sinfóníuhljómsveit Íslands. Heimili hennar og varnarþing er í Reykjavík." og svo "Málefni hennar heyra undir menntamálaráðuneytið" (nú Menningar og Viðskiptaráðuneytið). Þessum setningum þyrfti að koma inn í nýju lögin, t.d. í 8.gr. eða 11.gr. Virðingarfyllst, Hávarður Tryggvason Fulltrúi hljóðfæraleikara í stjórn SÍ

1. gr. „Ráðherra fer með yfirstjórn málefna er varða tónlist samkvæmt lögum þessum.“ Þessa setningu má stroka út eða umorða. Kannski réttara að ráðherra beri ábyrgð á framfylgni laga þessara, en þarf að taka það fram? 3. gr. 5. „Stuðla að auknum samskiptum og tengslamyndun við erlenda aðila á sviði tónlistar.“ Hér vantar að taka fram í hvaða tilgangi það er. Þá verður ekki séð að mikill munur sé á samskiptum og tengslamyndun, nema átt sé við að stofna eigi til fastra tengsla. Altént ekki ljóst hverju þetta efnisatriði bætir við það þriðja. 4. gr. Af þeim sem skipa í stjórnina eru þrjú félög höfunda og flytjenda og eitt félag úr tónlistariðnaðinum. Er Félag hljómplötuframleiðenda örugglega sá aðili sem helst ætti að vera fulltrúi iðnaðarins? Að öðru leyti er þessi skipan skiljanleg: Málefni er varða tónlist eru a) kennsla, b) sköpun, c) iðkun og d) birting eða dreifing tónlistar. Það er hugsanlegt að miðstöðin eigi ekki að fjalla um kennslu, en þá ákvörðun þarf að rökstyðja betur. 5. gr. Það væri ekki úr vegi að setja dálitlar skorður við gjaldtöku þannig að þóknun fyrir veitta þjónustu verði sanngjörn og gæti jafnræðis. Skýra hvort innheimta megi þóknun fyrir ráðgjöf, sendingu, fjölföldun, framleiðslu o.s.frv. 6. gr. Hér vantar greinilega meiri upplýsingar um tónlistarráð. Hversu margir eru í því? Hve oft hittist það? Er formaður? Hver ákveður málefnaskrá? 9. gr. „einum tilnefndum af þeim ráðherra er fer með fjárreiður ríkisins og tveir tilnefndum af ráðherra án tilnefningar“ Þetta mun eiga að vera: „og tveimur skipuðum af ráðherra án tilnefningar“. En þarna er einungis tryggt að einn af fimm meðlimum stjórnar hafi tónlistarmenntun. Þrír af fimm eru skipaðir af ráðuneyti. Mætti tónlistarráð ekki tilnefna einn þeirra? ** „Stjórn Sinfóníuhljómsveitar Íslands ræður aðalhljómsveitarstjóra og aðra fasta hljómsveitarstjóra og skipar verkum með þeim.“ Hér birtist ágalli þess að ekki sé tryggð meiri tónlistarþekking innan stjórnarinnar. Líklega ætti þó að vera hér viðbótarklausa um að valferli hljómsveitarstjóra sé á ábyrgð framkvæmdastjóra. ** „Heimilt er að ráða tónskáld til starfa í þágu hljómsveitarinnar í takmarkaðan tíma eða fá verk til flutnings hjá tónskáldum.“ Þetta er of óskýrt og hér þarf að semja mun lengri málsgrein. Í fyrsta lagi þarf hljómsveitin að geta ráðið listræna stjórnendur í tiltekin verkefni (sýningarstjóra eða „kúratora“) sem geta þá verið tónskáld. Í öðru lagi er vissulega gott að heimild sé til þess að ráða tónskáld en setja þarf skýrari ramma um ráðningartíma og verksvið. Í þriðja lagi er orðalagið „fá verk til flutnings hjá tónskáldum“ ekki heppilegt. Réttara væri að hljómsveitin kappkosti að panta ný verk hjá íslenskum tónskáldum og flytja eldri verk starfandi íslenskra tónskálda, enda er sérstaklega getið um þetta í 8. grein laganna. ** „Stjórn Sinfóníuhljómsveitar Íslands er heimilt að skipa verkefnavalsnefnd um verkefni hljómsveitarinnar. Stjórnin ákveður nánar um skipulag og hlutverk nefndarinnar.“ Hér vantar meðvitund um að sinfóníuhljómsveit, eins og leikhús, dansflokkur eða listasafn, þarf listræna stefnu. Hér er því um tvo kosti að velja: Annað hvort ber að ráða framkvæmdastjóra eða tónlistarstjóra í opnu ferli og á listrænum forsendum, og ber sá þá ábyrgð á að móta hljómsveitinni listræna stefnu (sbr. 11. grein gömlu Þjóðleikhúslaganna: „Þjóðleikhússtjóri er stjórnandi leikhússins og hefur forystu um að móta listræna stefnu þess.“), eða skipa skilyrðislaust verkefnavalsnefnd til að hafa umsjón með þessu. Sé listræn ábyrgð og stefna ekki rekjanleg og skilgreind er mjög hætt við því að hljómsveitarstjórar, einleikarar og erlendar umboðsskrifstofur taki hana yfir og þessi „eign íslensku þjóðarinnar“ hlýði hagsmunum þeirra, fylgi engri sérstakri stefnu og vanræki íslenska tónmenningu. 10. gr. „Í öllu starfi Sinfóníuhljómsveitar Íslands skal leggja áherslu á að hafa sem best samstarf við aðila sem vinna að skyldum markmiðum,“ Hér mætti í framhaldinu koma: „einkum íslenska höfunda og flytjendur tónlistar, einstaklinga, hópa og stofnanir.“ Höfundar tónlistar teljast hiklaust til aðila sem vinna að skyldum markmiðum. ** „Efna má til samvinnu milli Sinfóníuhljómsveitarinnar annars vegar og Þjóðleikhússins, Íslenska dansflokksins og annarra aðila hins vegar um einstök verkefni eftir því sem tilefni gefast til og önnur starfsemi hljómsveitarinnar leyfir. “ Hér er óþarfi að setja fyrirvarann „eftir því…sem önnur starfsemi hljómsveitarinnar leyfir.“ Þetta fellur jú allt undir starfsemi hljómsveitarinnar og óþarfi að raða verkefnunum í virðingarröð þar sem önnur starfsemi er sett ofar en samstarfsverkefni. ** „Sinfóníuhljómsveit Íslands og Ríkisútvarpið ohf. skulu gera með sér samning um flutning á tónlistarefni hljómsveitarinnar. “ Hér er væntanlega átt við samning um skrásetningu, varðveislu og útsendingu á tónlistarflutningi hljómsveitarinnar. Sérstök varðveisluákvæði ættu að gilda um upptökur íslenskra verka í samræmi við tilgang beggja stofnana. ** „Sinfóníuhljómsveit Íslands er heimilt að hafa tekjur af eigin starfsemi og taka aðgangseyri.“ Það er gott að hafa ákvæði um þetta í lögum. En þar sem hljómsveitin er rekin að mestu fyrir opinbert fé ættu að vera til ákvæði sem setja tekjum og útgjöldum frekari mörk. Þar mætti koma fram: - Hvort og þá að hvaða marki hljómsveitin má leita styrktaraðila. - Hversu mikið af starfi hljómsveitarinnar má vera í þjónustu styrktaraðila. - Hversu mikið af starfi hljómsveitarinnar má vera útseld vinna, til sjálfstæðra tónleikahaldara, auglýsingagerðar o.s.frv. - Hversu mikið af útgjöldum hljómsveitarinnar má renna til umboðsaðila. En einnig: - Hversu hátt hlutfall af rekstrarfé hljómsveitarinnar skal renna til frumsköpunar. Þótt ekki sé gerlegt að hafa lög svo nákvæm mætti skrifa: Framkvæmdastjóri skal marka hljómsveitinni skýran fjárhagslegan ramma þar sem fram kemur m.a.: 1) Hver hlutdeild styrktaraðila verði í rekstri og listrænu starfi, 2) Hvaða svigrúm er til að sinna útseldri vinnu, 3) Hver hlutur umboðsaðila verði í útgjöldum 4) Hvert er rými frumsköpunar í útgjöldum. ** „Framkvæmdastjóri ræður starfsfólk á skrifstofu og til aðstoðar við æfingar, tónleika, nótnavörslu og annað að fengnu samþykki stjórnar.“ Þessi efnisgrein gæti átt betur heima í grein um verksvið framkvæmdastjóra. Hana mætti einnig orða svo að framkvæmdastjóri beri ábyrgð á skipuriti stofnunarinnar og ráðningum. Atli Ingólfsson tónskáld, prófessor í tónsmíðum við Listaháskóla Íslands

Umsögn um drög að frumvarpi til laga um tónlist 1. Tími fyrir umsagnir er afar stuttur á þeim tíma sem í boði er, þ.e í lok sumars. Mikilvægt væri að framlengja frest um 2 vikur til að fleiri hafi tíma til að senda inn umsögn. 2. 2. kafli 4. grein Þrjú ár er mjög stuttur starfstími stjórnar. Rík hefð er fyrir 4 ára skipunartímabili. Sá tími gefur mun betri líkur á árangri í starfi. Það myndi styrkja stjórn að hafa þar fulltrúa tónlistarkennara, t.d. frá Tónlistardeild LHÍ þar sem bæði fer fram menntun og rannsóknarvinna. Tónlistarmenntun er sístæð og miðað við þróun í samtíma, myndi fulltrúi menntunar og rannsókna hafa betri tengingu en fulltrúi hljómplötuframleiðenda. Það er atvinnugrein tengd tónlist en ekki hagaðili. Þessi tillaga virðist byggja á gömlum hagsmunagrunni sem ekki á lengur við rök að styðjast. 6. grein. Orðalag um hlutverk tónlistarráðs er óljóst – hlutverk þess, fjöldi ráðsmanna, varamenn, hverjir eru þeir hagaðilar sem skipa. Þetta þarf að skýra, en aðalspurningin er þó hvort þetta er til hagsbóta eða trafala. Ég get ekki séð mikilvægi þessa. 3. kafli, 7. grein. Hvaða hagaðilar skipa í úthlutunarnefndir? – þetta er óljóst. Hver er hagur greinarinnar af því ráðherra skipi formann allra nefnda án tilefningar? Ég tel þetta varhugavert og of pólitískt hugsað. Nær væri að skoða framkvæmd úthlutunar Listamannalauna þar sem jafningjamat er viðhaft. Orðalag í lokamálsgrein „ráðherra ákveður stefnu og áherslur.....“ og síðar: Tónlistarmiðstöð – (ekki stjórn hennar og forstöðumaður? )-....“mótar tillögur....og færir ráðherra til samþykktar“. Þetta er sérkennilegt orðalag og þyrfti að endurskoða. 4. kafli. Margt í orðalagi um starf Sinfóníuhljómsveitarinnar virkar eins og skrifarar þekki ekki málefnið nægilega. Sumt er of smásmugulega tilgreint og virkar ekki eins og lagatexti heldur (of) nákvæm greinargerð. Það væri mikilvægt að endurskoða texta frumvarpsdraganna og fínpússa. Færri orð og betra heildarsamræmi myndu gera meira gagn. Virðingarfyllst, Margrét Bóasdóttir Söngkona, kórstjóri, söngkennari, fv. formaður Félags íslenskra tónlistarmanna, stjórnarmaður í BÍL, varamaður í stjórn Útflutningsráðs/Íslandsstofu, formaður Landssambands blandaðra kóra og núverandi Söngmálastjóri þjóðkirkjunnar.