Frumvarp til laga um fæðingar- og foreldraorlof

Sem tveggja barna faðir tel ég það æskilegast að setja ákvörðun í hendur foreldra varðandi skiptingu fæðingarorlofs. Með því að halda ennþá þrem mánuðum til skiptanna gæti því móðir barns haft það heima og á brjósti í a.m.k. fyrstu níu mánuði barnsins sem er einnig mikilvægasti tíminn fyrir móðurmjólkina. Einnig tel ég rétt að halda tveimur árum áfram sem tímabili til rétt á fæðingarorlofs. Aðstæður fólks geta verið mismunandi og því rétt að setja þá ákvörðun einnig í hendur foreldranna. Með öðrum orðum, hafa þetta sem sveigjanlegast og opnast, þannig foreldrarnir sjálfir geti ákveðið sín á milli hvernig sé best að haga sínum málum.

Samkvæmt grein (https://kjarninn.is/skyring/2017-04-05-enn-faerri-fedur-taka-faedingarorlof/) sem skirfuð var af blaðamanni Stundarinnar árið 2017 þá tóku feður að meðaltali 75 daga í fæðingarorlof árið 2016 og aðeins 11% feðra tóku fæðingarorlof í meira en þrjá mánuði. Þegar sú grein var rituð þá voru 90 dagar eða þrír mánuðir fyrir hvort foreldri og þrír mánuðir sem mátti skipta eftir því sem hentaði hverri fjölskyldu. Einnig var hámarksupphæð greiðslna mun lægri en í dag. En það eru ekki aðeins tekjur sem hafa áhrif á töku fæðingarorlofs, aðrir þættir eins og atvinnustaða, tegund starfs, ábyrgð í starfi, fjöldi barna, brjóstagjöf og svo ótal margt fleira getur haft raunveruleg áhirf á ákvarðanir um töku fæðingarorlofs. Það er deginum ljósara að stór hluti feðra er ekki að nýta sinn orlofsrétt til fulls, þó nýjustu tölur sem hafa komið fram í fjölmiðlum séu síðan 2016. Það er barninu fyrir bestu að orlofsréttur beggja foreldra sé nýttur til fulls, það er barninu fyrir bestu að báðir foreldrar taki fæðingarorlof sem hentar þeirra fjölskyldu, atvinnu og aðstæðum. Það að setja foreldrum svo fastar skorður um töku fæðingarorlofs get ég ekki séð að skili neinu öðru en lengingu orlofs kvenna, sem þýðir að konur munu fá ennþá lægri mánaðarlegar tekjur í fæðingarorlofi og feður muni ekki fullnýta rétt sinn þó einn mánuður verði framseldur til móður, þar sem þeir eru margir ekki að ljúka sínum þriggja mánaða rétti. Halda þarf þessum þremur mánuðum fyrir hvort foreldri og hvetja feður til töku fæðingarorlofs á sama tíma. Foreldrar eiga að fá að ráða hversu lengi hvort foreldri tekur fæðingarorlof, að minnsta kosti helming orlofstímans eða í sex mánuði. Ég hvet alla foreldra, verðandi foreldra, fólk sem hefur hugsað sér að verða foreldrar og aðstandendur til að skrifa umsögn við þetta frumvarp þar sem stórkostlega er verið að skreða frelsi foreldra til að haga sínu fjölskyldulífi eins og þeim best hentar.

Góðan dag Það er frábært að lengja fæðingarorlof feðra í 6 mánuði en samkvæmt ráðleggingum landlæknisembættisins á barn að vera á brjósti til 12 mánaða aldurs, að pumpa sig er heljarinnar vesen og bras og tekur tíma. Svo hvernig á að koma til móts við mæður með það? Fá þær auka styrk til að kaupa brjostapumpu, því þær eru fok dýrar. Að stytta tímann í 18 mánuði finnst mér mjög knappur tími til að taka orlofið, eins fer það eftir hvenær árs barnið er fætt hvenær hentar best að taka orlof þar sem margar vinnur hafa álags punkta á ákveðnum tímum en svo er auðveldara að vera í orlofi á öðrum tímum. Eins eru margir leikskólar t.d í Vesturbænum þar sem við búum sem taka aðeins við börnum frá 24 mánaða, þó að það sé gefið út að þau taki frá 18 mánaða þá hefur ekki verið pláss og mannskapur til að taka við börnum á þessum aldri. Mér finnst vanta meiri sveigjanleika í þessa tillögu, ég hefði vilja sjá 3 mánuði á hvort foreldri og 6 mánuði á milli, við eru öll mismunandi og eigum mismunandi líf - það hentar t.d manninum mínum ekki að taka mikið fæðingarorlof fyrsta árið hjá yngra barninu okkar þar sem hann var ný byrjaðir í vinnu þegar ég varð ólétt á meðan ég er atvinnulaus og hefði því vel þegið þessa mánuði. Á öðrum heimilum hentar það mömmunni að fara aftur í vinnu eftir 4 mánuði og makinn verður heima þangað til barnið fer á leikskóla. Kveðja Tveggja barna móðir úr Vesturbænum

Ég tel að stytting sameiginlegra mánaða niður í einn mánuð sé afturför sem bitnar m.a. á börnum einstæðra mæðra. Nú er það einfaldlega svo að hluti foreldra, sérstaklega feðra, ýmist getur ekki eða vill ekki taka langt fæðingarorlof, og jafnvel ekkert orlof. Þá fá þau börn mun styttri tíma með foreldrum sínum heima en önnur börn, sem skapar misrétti og gefur börnum misgóða byrjun í lífinu. Það verður að finna jafnvægi á milli jafnréttissjónarmiða og sjónarmiða um réttindi og heilbrigði barnsins. Ef skipting 12 mánaða fæðingarorlofs væri t.d. 4-4-4, þar sem hvort foreldri ætti 4 mánuði og svo mætti deila fjórum mánuðum, myndi það tryggja jafnréttissjónarmið og einnig tryggja öllum börnum að minnsta kosti átta mánuði heima. Stytting nýtingartímans niður í 18 mánuði er líka skref aftur á bak. Því fer mjög fjarri að öll börn komist inn á leikskóla 18 mánaða. Mörg börn komast ekki inn á leikskóla fyrr en tveggja ára eða rúmlega tveggja ára. Fjölskyldur þurfa að púsla saman tímanum fram að því, og þeim á að vera treystandi til að ákveðna hvenær best er fyrir þau að taka sitt orlof. Foreldrar ættu að mega taka fæðingarorlof á fyrstu tveimur æviárum barnsins og jafnvel lengur.

Þessi tillaga er því miður mikil afturför í réttindum barna og foreldra þeirra. Ísland ætti að feta í fótspor Svíðþjóðar þegar kemur að fæðingarorlofi. Svíðþjóð býður hvoru foreldri 3 mánuði og að deila 10 mánðum á milli sín ( https://sweden.se/quickfact/parental-leave/ ). Ransóknir hafa gefið til kynna að þessi sveigjanleiki hafi jákvæði áhrif á þáttöku beggja kynja ( https://link.springer.com/article/10.1007/s11113-020-09574-y ). Eins og staðan er hjá mörgum fjölskyldum er annað foreldrið tekjuhærra en hitt. Það getur orðið mikil skerðing á innkomu við fæðingarorlof og því hentar ekki öllum fjárhagslega að báðir foreldrar fullnýti orlofstímann sinn. Ef foreldrar geta ekki hliðrað tímanum sjálfir til og frá eftir þeirra hentusemi s.s. vegna brjóstagjafar, launaskerðingar og/eða annara aðstæðna þá er verið að skerða á réttindi barnanna. Til að hafa hagsmuni barnins í leiðarljósi er besta að foreldri sé með því fram að leikskólagögnu. Því miður þá er mikil bið eftir leikskólaplássi, þá sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu ( https://www.frettabladid.is/frettir/bidin-eftir-plassi-leikskola-mun-lengri-i-hofudborginni/ ). Sem dæmi sé ég ekki fram á að dóttir mín komist inn á leikskóla fyrr en um 20-23 mánaða. Þessi tillaga að stytta tímablilið niður í 18 mánuði kemur sér afar illa á meðan ástandið er svona.