Drög að frumvarpi til breytinga á barnalögum nr. 76/2003 og fleiri lögum (skipt búseta og meðlag)

Bæta við ákvæði ef annar aðillinn neitar umgengni að meðlagsgreiðslur geti fallið niður, í þeim tilfellum er reynt og sýnt er fram á brot á umgengni. Eins og þetta er sett fram 4-7 nætur í mánuði minka greiðslu, sem gæti virkað hvetjandi fyrir ráðandi foreldri að neita umgengni. Við mat á meðlagi að tekið verið áfram tillit til þess er foreldrar leggji til með börnunum, t.a.m föt, nám utan skyldu, búnaður og tæki s.s hjól, hljóðfæri, íþróttafatnaður/búnaður og framlag til kostnaðar og almenna þátttöku í þroska barns með hliðsjón af ferðalögum, menningarviðburðum o.fl. Ef umgegnin er jöfn að meðlag falli niður og kostnaður skiptist jafnt, þó með viðmið við tekjur úr skattskýrslu. Er jafnvel ekki viðeigandi sem umsögn, en að í grunninn sé forsjáin alltaf sameiginleg, sama hvort um hjúskap eða ekki sé að ræða. Einnig að foreldrar hafi jafnari samningsgrundvöll.

Hér virðist vera komið frumvarp eingöngu ætlað til þess að tekjutengja barnameðlög til útgjaldahækkunnar fyrir umgengnisforeldrið. Slík hækkun mun gera umgengnisforeldri enn erfiðara fyrir að umgangast börn sín og nógu slæmt er það núþegar í mörgum tilvikum, enda margir meðlagsgreiðendur núþegar í miklum fjárhags-, eða greiðsluvanda. Gefnar forsendur í frumvarpi þessu eru fátíðar og meiri líkur en minni að umgengnisforeldri þurfi að greiða hærri barnameðlög , enda regluleg heildarlaun á vinnumarkaði á milli 5-600.000 á mánuði. Sem gefur okkur að meðlögin hækka að meðaltali um 12þ krónur á mánuði. Það er að segja að þá er ólíklegt, miðað við þann húsnæðisskort og húsnæðisvanda sem sveitarfélög standa frammi fyrir, að foreldrar geti búið í sama hverfi (nálægð) og það er heldur ekki gert ráð fyrir þeim málum sem næst ekki sátt um umgengni (þau eru mörg). Tekjutenging er alltaf letjandi fyrir alla aðila hvort sem hún er notuð til þess að láta viðkomandi greiða og eða fá til baka , eins og t.d. barnabætur osfrv. Það væri hentugra að hafa fasta upphæð óháð tekjum sem dreifist á milli aðila eftir umgengi. Alls ekki að letja kerfið, þar sem hvatar yrðu þá meiri til að meðlagsgreiðandi vinni á svörtu og eða eitthvað verra (s.b. fyrrverandi fangar sem leiðast oftar en ekki aftur út í ólöglegra starfssemi). - Ekki er gert ráð fyrir að umgengnisforeldri njóti húsaleigu-, barna- eða vaxtabóta til jafns á við forsjárforeldrið. Þörfin sé mikil á þeim stuðningi af hálfu ríkis og sveitarfélaga sé ætlunin að umgengnisforeldrið haldi búsetu í nálægð við lögheimilsforeldri. Þá er ekki gert ráð fyrir að framfærslustofn á LÍN lánum hækki miðað við þetta og eða að LÍN dragi frá tekjur vegna framfærslu barna þegar til endurgreiðslu lána kemur. - Ekki er gert ráð fyrir að umgengisforeldrið njóti skattaafsláttar vegna meðlagsgreiðslna, enda fá sambærilegur hópur á hinum Norðurlöndunum c.a. 200.000 krónur í skattaafslátt á hverju ári. - Ekki er gert ráð fyrir að meðlög falli niður ef forsjáraðili tálmi umgengni - Umgengnin hefur of lítið vægi til lækkunar á meðlagi, enda kosti meira en 7.500 krónur að umgangast barn eða börn í 7 daga á mánuði. - Þá er ekkert fjallað um innheimtu á meðlagi, sem er ómannúðleg og líklega ólögleg að því er virðist enda virðist innheimtuaðili ekki þurfa að fylgja stjórnsýslulögum (s.b. innheimtuaðferðir hjá innheimtustofnun Sveitarfélaga). Gæti tínt meira til í þessari umfjöllun, enda eru meðlagsgreiðeindur faldi fátæki hópurinn í landinu og umrætt frumvarp að óbreyttu, mun líklegra til að auka á núþegar mikinn vanda á andlegri heilsu barna enda hafi það ekki greiðan aðgang að lífforeldri sínu til þess að umgangast og eða búa tímabundið hjá því vegna fjárhagserfiðleika lífforeldris til að framfæra barnið í sinni umgengni.

Hvað ef lögheimilisforeldri er með hærri tekjur en 300þ? Munu umgengnisforeldrar á vanskilaskrá fá tækifæri til að koma undir sig fótunum eða mun sama framganga af hálfu Innheimtustofnun og peningaplokk halda áfram? Ekki finnst mér þetta sanngjarnt fyrir umgengnisforeldra sem vilja taka þátt í lífi barna sinna og vera með í ákvörðunum. Vegna þess að það vantar inn ákvæði um afleiðingar tálmana þá virðist lögheimilisforeldri græða á því að tálma. Þá getur það foreldri tekið allar ákvarðanir um hvernig skal ala upp barnið án þess að láta hitt foreldrið vita eða hafa það viðráðið læknis-, skólatímum eða öðru og í þokkabót myndi umgengnisforeldri bera meginn fjárhagslegan þunga af því. T.d. ef lögheimilisforeldri flyst í burtu og tálmar svo. Þá hefur það í för með sér minni umgengni en áður vegna fjarlægðar (án tálmunar) en er alfarið ákvörðun lögheimilisforeldris. Umgengnisforeldri hefur ekkert atkvæði og ekki heldur barn undir 12, þó báðir aðilar myndu mótmæla. Þarna er lögheimilisforeldri að græða á því að flytja og tálma í ofanálag. Þó ekki væri nema umgengni myndi ósjálfrátt minnka. Ákvæði ætti að vera um meðlag og tálmanir. Hvernig geta meðlagsgreiðslur skilað sér ef lögheimilisforeldri tilkynnir ekki flutninga? Það ætti að vera skylda að tilkynna hvar lögheimilið er og meðlagsgreiðslur ættu að berast frá degi tilkynningar en ekki 2 ár aftur í tímann. Það þarf líka að huga að fjárhagsaðstoð umgengnisforeldra og slíkar aðgerðir koma umgengnisforeldri í vanda. Ósanngjarnt er að gera endalaus lög og ákvæði lögheimilisforeldrum og forsjáraðilum í hag en gleyma og níðast á réttindalausa hópnum sem er á jafnvel á vanskilaskrá, að berjast við andlega vanlíðan eða jafnvel sjálfsvígshugsanir vegna tálmana á börnum sínum! Hvenær fær þessi hópur viðurkenningu og áheyrn?